TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ BAŞKANLIĞINA
Aşağıdaki soruların Sağlık Bakanı Kemal MEMİŞOĞLU tarafından Anayasa’nın 98’inci ve İçtüzüğün 96’ncı ve 99’uncu maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim.
İbrahim AKIN
İzmir Milletvekili
Aydın Şehir Hastanesi, Sağlık Bakanlığı’nın 2020 yılı yatırım programı kapsamında yaklaşık 976 milyon TL bedelle ihale edilmiş bir kamu yatırımıdır. Ancak aradan geçen altı yıllık süre içerisinde, gerek basında yer alan haberler gerekse kamuoyuna yansıyan resmi bilgiler doğrultusunda, söz konusu yatırımın toplam maliyetinin yaklaşık 65,5 milyar TL düzeyine ulaştığı görülmektedir. Bu artış, yaklaşık 66 katlık bir maliyet yükselişine karşılık gelmekte olup, olağan ekonomik koşullar ve sektörel maliyet artışlarıyla açıklanamayacak bir boyuta işaret etmektedir.
Türkiye İstatistik Kurumu’nun yayımladığı İnşaat Maliyet Endeksi verileri incelendiğinde, 2020–2025 döneminde inşaat maliyetlerinde yaşanan artışın yaklaşık 8 ila 10 kat aralığında gerçekleştiği anlaşılmaktadır. Döviz kuru artışları, yüksek enflasyon, küresel tedarik zinciri sorunları ve inşaat girdilerindeki fiyat yükselişleri dikkate alındığında dahi, Aydın Şehir Hastanesi özelinde ortaya çıkan maliyet artışının ekonomik göstergelerden ciddi biçimde ayrıştığı görülmektedir. Hastanenin yatak sayısında, kapalı alan büyüklüğünde ya da tıbbi donanım kapasitesinde yapılan revizyonların, maliyetin onlarca kat artmasını teknik olarak gerekçelendirecek nitelikte olmadığı yönünde güçlü bir kanaat oluşmuştur.
Nitekim Sayıştay’ın son yıllarda yayımladığı Sağlık Bakanlığı denetim raporlarında, şehir hastaneleri ve büyük ölçekli sağlık yatırımlarına ilişkin olarak gerçekçi olmayan ilk maliyet öngörüleri yapıldığı, sözleşme tadilleri yoluyla yüklenici lehine önemli tutarlarda ek ödemeler gerçekleştirildiği, maliyet-fayda analizlerinin yeterince etkin biçimde hazırlanmadığı ve bu süreçlerin kamu zararına yol açabilecek riskler barındırdığı yönünde yapısal eleştiriler yer almaktadır. Aydın Şehir Hastanesi örneğinde ortaya çıkan olağanüstü maliyet artışı, Sayıştay raporlarında dile getirilen bu sistematik sorunların somut bir yansıması olarak değerlendirilmektedir.
Bu yatırım özelinde, kaç kez sözleşme değişikliğine gidildiği, hangi kalemlerde ne tutarda fiyat farkı ödendiği, ek iş ve revizyon bedellerinin hangi gerekçelerle onaylandığı ve oluşan kamu zararının boyutunun ne olduğu hususlarında kamuoyuna tatmin edici bir açıklama yapılmamıştır. Oysa bu ölçekte bir kamu kaynağının kullanıldığı projelerde şeffaflık, yalnızca idari bir tercih değil, aynı zamanda kamu kaynaklarının denetlenmesi ve TBMM’nin bütçe hakkının korunması açısından anayasal bir zorunluluktur. Bu nedenle Aydın Şehir Hastanesi yatırımının mali boyutlarının bütün yönleriyle açıklığa kavuşturulması gerekmektedir.
Bu konuyla ilgili olarak;
- Aydın Şehir Hastanesi’nin ilk ihale bedeli olan yaklaşık 976 milyon TL, hangi tarihlerde ve hangi gerekçelerle revize edilmiştir? Bu kapsamda toplam kaç adet sözleşme tadili yapılmıştır?
- 2020–2026 yılları arasında proje kapsamında yapılan fiyat farkı ödemeleri, ek iş bedelleri ve revizyon harcamalarının yıllara göre dağılımı nedir?
- Projenin toplam maliyetinin yaklaşık 65,5 milyar TL’ye ulaşmasının, yatak sayısı, kapalı alan büyüklüğü ve tıbbi donanım kapasitesi bakımından teknik gerekçeleri nelerdir?
- Sayıştay denetimleri kapsamında Aydın Şehir Hastanesi yatırımına ilişkin olarak tespit edilmiş bir kamu zararı bulunmakta mıdır? Bulunmakta ise bu zarar hangi tutardadır ve sorumlular hakkında hangi idari veya hukuki işlemler tesis edilmiştir?
- Bu yatırımda ortaya çıkan maliyet artışının, Sağlık Bakanlığı’nın aynı dönemde gerçekleştiremediği ya da ertelenmek zorunda kaldığı diğer sağlık yatırımlarına etkisi ne olmuştur?
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ BAŞKANLIĞINA
Aşağıdaki soruların Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet ŞİMŞEK tarafından Anayasa’nın 98’inci ve İçtüzüğün 96’ncı ve 99’uncu maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim.
İbrahim AKIN
İzmir Milletvekili
Aydın Şehir Hastanesi’nin yaklaşık 6 yıl gibi kısa bir süre içerisinde 976 milyon TL seviyesindeki ihale bedelinden 65,5 milyar TL düzeyine ulaşan toplam maliyeti, kamu mali yönetiminin etkinliği, bütçe disiplini ve kaynak tahsis süreçlerinin ciddi biçimde sorgulanmasını zorunlu kılmaktadır. Bu artış, yaklaşık 64,5 milyar TL tutarında ilave bir kamu yükü anlamına gelmekte ve merkezi yönetim bütçesi açısından son derece ağır bir mali sonuç doğurmaktadır.
Karşılaştırmalı olarak değerlendirildiğinde, 2025 yılı merkezi yönetim bütçesinde orta ölçekli bir ilin yıllık yatırım ödeneğinin 2 ila 3 milyar TL aralığında olduğu görülmektedir. Bu çerçevede, Aydın Şehir Hastanesi’nde ortaya çıkan toplam maliyetle, aynı dönemde ülkenin farklı bölgelerinde onlarca tam donanımlı devlet hastanesinin inşa edilebileceği açıktır. Dolayısıyla bu yatırımda ortaya çıkan maliyet artışı, yalnızca tekil bir proje sorunu değil, kamu kaynaklarının alternatif kullanım olanaklarını ortadan kaldıran yapısal bir maliyet sorunu olarak değerlendirilmelidir.
Sayıştay’ın merkezi yönetim bütçesine ilişkin denetim raporlarında, büyük ölçekli kamu yatırımlarında başlangıç ödenekleri ile gerçekleşen harcamalar arasındaki yüksek sapmalar, bütçe dışı yükümlülüklerin yeterince şeffaf biçimde raporlanmaması ve kamu zararının zamanında tespit edilip önlenememesi, süreklilik arz eden temel sorunlar olarak tespit edilmektedir. Aydın Şehir Hastanesi yatırımında yaşanan olağanüstü maliyet artışı, TBMM’nin bütçe hakkının fiilen aşındırıldığı ve harcama süreçlerinin yasama denetiminin dışına taşırıldığı yönünde ciddi kuşkular doğurmaktadır.
Bu ölçekte bir maliyet artışının, kamu borçlanmasını artırması, faiz giderleri üzerinde baskı oluşturması ve sosyal harcamalar ile diğer kamu yatırımlarının finansmanını dolaylı biçimde sınırlaması kaçınılmazdır. Kamu maliyesinin temel ilkeleri olan etkinlik, tutumluluk ve hesap verebilirlik, Aydın Şehir Hastanesi yatırımı özelinde ciddi biçimde zedelenmiş görünmektedir. Bu nedenle, söz konusu yatırımın bütçe etkilerinin ve kamu zararı riskinin Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından ayrıntılı biçimde açıklanması gerekmektedir.
Bu konuyla ilgili olarak;
- Aydın Şehir Hastanesi için 2020–2026 yılları arasında merkezi yönetim bütçesinden tahsis edilen toplam ödenek tutarı nedir ve bu ödeneklerin yıllara göre dağılımı nasıldır?
- Projenin toplam maliyetinde meydana gelen yaklaşık 66 katlık artışın, merkezi yönetim bütçe dengeleri ve borçlanma gereği üzerindeki etkileri nelerdir?
- Sayıştay tarafından bu projeye ilişkin olarak tespit edilmiş, bütçe disiplinine aykırı uygulamalar veya kamu zararı bulguları bulunmakta mıdır?
- Bu yatırımda oluşan ilave maliyetin, aynı dönemde ertelenen ya da kısıtlanan diğer kamu yatırımları üzerindeki etkileri Bakanlığınızca hesaplanmış mıdır?
- Benzer ölçekteki kamu yatırımlarında bu tür maliyet artışlarının önüne geçilebilmesi amacıyla Bakanlığınız tarafından yeni bir mali kontrol, ön izin ya da üst sınır mekanizması oluşturulması planlanmakta mıdır?
Bir yanıt bırakın