TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ BAŞKANLIĞINA
Aşağıdaki soruların Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat KURUM tarafından Anayasa’nın 98. ve TBMM İçtüzüğü’nün 96. ve 99. maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim.
İbrahim AKIN
İzmir Milletvekili
Bursa Yenişehir Kirazlıyayla’da faaliyet gösteren maden işletmesine ait atık barajı çökmüş, binlerce ton kimyasal atık doğaya karışarak ağır bir ekolojik kirlilik yaratmıştır. Tarafımıza ulaşan bilgilere göre; tesisin 2019 ÇED raporu revize edilerek inşaat tamamlanana kadar atık barajı olmadan çalışmasına izin verilmiş, sonrasında inşa edilen baraja ise yalnızca 6 Şubat 2023 tarihine kadar geçici izin tanımlanmıştır.
Geçici izin süresi dolmasına ve baraj fiilen dolmasına rağmen, işletmenin son 3 yıldır (izinsiz ve kaçak olarak faaliyetine devam ettiği anlaşılmaktadır. Kapasitesi dolan barajın üzerine ve çevresine, mevzuata aykırı biçimde 3 metreyi bulan “pasa” (atık taş/toprak) yığıldığı, çökmenin de bu kontrolsüz yığılan pasadan kaynaklandığı tespit edilmiştir. Ayrıca bölgede yapılan kazıların heyelanlara yol açtığı ve köyde bir evin bu nedenle yıkıldığı bilinmektedir. Danıştay’ın, kazanılan davaları mahkemeye dahi göndermeden iptal etmesi ise bölgedeki adaletsizlik hissini derinleştirmiştir.
Bu bağlamda;
- Kirazlıyayla’daki maden işletmesinin atık barajına verilen geçici faaliyet izninin 6 Şubat 2023 tarihinde sona erdiği doğru mudur?
- İzin süresi dolduğu halde, tesisin son 3 yıldır “kaçak” olarak çalışmasına ve atık depolamaya devam etmesine neden göz yumulmuştur? Bu süre zarfında bakanlığınızca tesise kaç kez denetim yapılmıştır?
- TMMOB ve Bursa Barosu’nun, söz konusu tesisin teknik altyapısının yetersiz olduğu ve felaket riski taşıdığına dair defalarca yaptığı uyarılar neden dikkate alınmamıştır?
- Denetimlerde, kapasitesi dolan atık barajının üzerine mevzuata aykırı olarak metrelerce “pasa” yığıldığı ve baraj dolgusunun riskli materyalle yapıldığı neden tespit edilememiştir?
- Şirketin 2019 ÇED revizyonu ile atık barajı olmadan çalışmasına izin verilmesi, yaşanan bu felaketin hukuki zeminini mi oluşturmuştur?
- Bölgede maden kazıları nedeniyle oluşan heyelanlar sonucunda köyde bir evin yıkıldığı bilgisi Bakanlığınızda mevcut mudur? Buna ilişkin vatandaşın mağduriyetini giderecek hangi işlem yapılmıştır? Bu bağlamda devam eden heyelan tehlikesi nedeniyle köy mahallinde gerekli hangi incelemeler yapılmış ve hangi tedbirler alınmıştır?
- Bölgede yaşanan ve geri döndürülemez ekolojik kirliliğe yol açan bu kaçak faaliyetler nedeniyle, sorumlu kamu görevlileri ve şirket yetkilileri hakkında suç duyurusunda bulunulacak mıdır?
- Atık barajından çevreye yayılan binlerce ton, toksik atık madde günlerdir yeraltı ve yerüstü sularını kirletmeye devam etmektedir. Bakanlığınızın bu konuda aldığı tedbirler nelerdir?
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ BAŞKANLIĞINA
Aşağıdaki soruların Sağlık Bakanı Kemal MEMİŞOĞLU tarafından Anayasa’nın 98. ve TBMM İçtüzüğü’nün 96. ve 99. maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim.
İbrahim AKIN
İzmir Milletvekili
Bursa ili Yenişehir ilçesi Kirazlıyayla mevkiinde maden atık barajının çökmesi sonucu, ağır metaller içeren binlerce ton atık doğaya yayılmıştır. 2023 yılından beri kaçak olarak işletildiği anlaşılan tesisin yarattığı ekolojik kirlilik, Yenişehir Ovası’nı ve su kaynaklarını zehirlemektedir.
Bölge halkı, hem kazıların yarattığı heyelan riskiyle hem de kimyasal atıkların neden olduğu sağlık sorunlarıyla baş başa bırakılmıştır. Yıkılan evler ve çöken barajlar, halkın can güvenliğinin hiçe sayıldığını göstermektedir. Oluşan kirliliğin, gıda güvenliği ve temiz suya erişim üzerindeki etkileri acil bir halk sağlığı sorunudur.
Bu bağlamda;
- Kirazlıyayla köylülerinin 2025 yılının başında yaptırıp ilgili kurumunuza teslim ettiği su analiz raporları kamuoyuna açıklanmış mıdır? Bölgede yıllardır süren madencilik faaliyetleri ve son yaşanan ekolojik kirlilik felaketi göz önüne alındığında, yöre halkında kanser ve solunum yolu hastalıklarına dair bir artış tespit edilmiş midir?
- Kirazlıyayla’daki çökme sonrası, bölgedeki içme ve kullanma sularında ağır metal analizi yapılmış mıdır? Sonuçlar kamuoyu ile paylaşılacak mıdır?
- Atıkların içerdiği kimyasalların akut veya kronik etkilerine karşı bölge halkını bilgilendirmek ve korumak adına Bakanlığınızca hangi tedbirler alınmıştır?
- Bölgede bir sağlık taraması başlatılması ve maden kaynaklı kirliliğin insan sağlığına etkilerinin “Bağımsız Heyetlerce” araştırılması için bir girişiminiz olacak mıdır?
- Bölgede yaşanan ekolojik kirlilik nedeniyle, tarım ürünleri ve gıdalar üzerinden besin zincirine karışabilecek toksik maddelerin tespiti için Tarım ve Orman Bakanlığı ile koordineli bir çalışma yürütülmekte midir?
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ BAŞKANLIĞINA
Aşağıdaki soruların Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan BAYRAKTAR tarafından Anayasa’nın 98. ve TBMM İçtüzüğü’nün 96. ve 99. maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim.
İbrahim AKIN
İzmir Milletvekili
Bursa’nın Yenişehir ilçesi Kirazlıyayla mevkiindeki maden sahasında meydana gelen atık barajı çökmesi, büyük bir çevre felaketine dönüşmüştür. İşletmenin atık barajı projesinin teknik standartlara uygun olmadığı, barajın esasen bir “atık su barajı” değil “pasa barajı” olarak inşa edildiği ve kapasitesinin çok üzerinde yükleme yapıldığı ortaya çıkmıştır.
Özellikle Şubat 2023 tarihinden itibaren geçici izni biten tesisin 3 yıldır kaçak olarak çalıştırıldığı, baraj gövdesinin üzerine ve çevresine kontrolsüzce pasa döküldüğü ve bu ağırlığın çökmeye neden olduğu iddia edilmektedir. MAPEG denetimlerinin bu açık ihlalleri tespit edememiş olması, denetim mekanizmasının işlevsizliğini gözler önüne sermektedir. Ayrıca kontrolsüz kazıların köyde heyelanlara ve ev yıkımlarına neden olduğu da sabittir.
Bu bağlamda;
- Bakanlığınıza bağlı birimler, Kirazlıyayla’daki maden sahasına en son ne zaman fiziki denetim gerçekleştirmiştir?
- Yapılan kontrollerde; atık barajının dolgu malzemesinin standartlara uymadığı ve baraj gövdesi üzerine tonlarca pasa (atık zehir) yığıldığı nasıl fark edilmemiştir?
- Maden sahasındaki kazıların tetiklediği heyelanlar nedeniyle köyde bir evin yıkıldığı doğru mudur? Kazıların yerleşim yerlerine ve zemin yapısına etkisi konusunda neden önlem alınmamıştır?
- Şirketin 2023 yılından beri izinsiz/kaçak çalıştığı bilinmesine rağmen, üretimin durdurulmaması ve sahanın mühürlenmemesinin gerekçesi nedir?
- Barajın çökmesiyle ortaya çıkan ve ekolojik kirlilik yaratan bu tablo karşısında, şirketin ruhsatı derhal iptal edilecek midir?
- Maden sahalarında “atık barajı” adı altında, teknik dayanıklılığı olmayan “pasa yığınları” oluşturulmasına izin veren veya göz yuman yetkililer hakkında soruşturma başlatılacak mıdır?
- İlgili şirketin ruhsatı iptal edilecek midir? Şirkete, doğaya verdiği zarar ve yarattığı kamu zararı nedeniyle en üst sınırdan ceza uygulanacak mıdır?
- Maden sahasının kapatılması ve bölgenin eski haline getirilmesi (rehabilitasyon) için şirketten alınan teminatlar bu felaketin maliyetini karşılamaya yetecek düzeyde midir?
Bir yanıt bırakın