TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ BAŞKANLIĞINA
Aşağıdaki soruların Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan BAYRAKTAR tarafından Anayasa’nın 98’inci ve İçtüzüğün 96’ncı ve 99’uncu maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim.
İbrahim AKIN
İzmir Milletvekili
Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü (MAPEG) tarafından son dönemde farklı tarihlerde ve farklı grup numaraları altında çok sayıda maden sahasının ihale edilmek üzere ilan edildiği görülmektedir. Kamuoyuna yansıyan ihale ilanlarında, çeşitli maden sahalarının 3213 sayılı Maden Kanunu’nun 30’uncu maddesi kapsamındaihale edilmek üzere duyurulduğu, bazı sahaların ise küçük alan niteliğiyle ayrıca ihale sürecine konu edildiği anlaşılmaktadır. Ancak bu ilanlarda yer alan sahaların hangi ölçütlere göre belirlendiği, bu alanların neden ve hangi idari değerlendirme sonucunda “re’sen” ihale kapsamına alındığı, kararın hangi birim, kurul veya komisyon tarafından ve ne tür teknik, çevresel, tarımsal ya da toplumsal incelemeler temelinde verildiği kamuoyu bakımından açık değildir.
Belirli alanların madencilik amacıyla ihale kapsamına alınması, idari bir ruhsatlandırma tercihi olmanın ötesinde, aynı zamanda toprağın, suyun, üretim ilişkilerinin, kırsal yaşamın, yerel toplulukların, tarımsal faaliyetlerin ve ekolojik dengenin geleceğini doğrudan etkileyen kamusal bir tasarruftur. Bir alanın “ilk müracaat” rejimine bırakılmayıp doğrudan “ihale rejimi”ne alınması; sermayenin o alana erişim biçimini, madencilik faaliyetinin yoğunluğunu ve yerel yaşam üzerindeki baskıyı da belirlemektedir. Bu nedenle, MAPEG’in ihaleye açılacak sahaları hangi usulle belirlediğinin, bu süreçte hangi kurumsal yapıların rol aldığının, hangi kriterlerin esas alındığının ve ekolojik, tarımsal ve sosyolojik etkilerin dikkate alınıp alınmadığının açıklığa kavuşturulması gerekmektedir.
Kamusal kaynakların kullanımına ilişkin bu tür kararların, yalnızca dar bir teknik-idari işlem olarak değil, kamu yararı, çevresel koruma, kırsal üretimin sürdürülebilirliği, yerel toplulukların yaşam hakkı ve toplumsal etkiler bakımından da denetlenebilir olması demokratik bir zorunluluktur.
Bu çerçevede aşağıdaki soruların yanıtlanması gerekmektedir.
- Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü’nün maden sahalarını başvuru olmaksızın, idarenin kendi kararıyla re’sen ihale kapsamına alma yetkisi var mıdır? Varsa bu yetki hangi kanun, yönetmelik, tebliğ, genelge, talimat veya diğer düzenleyici işlemlere dayanmaktadır?
- MAPEG tarafından bir sahanın ihale kapsamına alınmasına karar verilirken hangi hukuki, teknik, idari ve ekonomik kriterler esas alınmaktadır?
- İhale kapsamına alınacak sahaların belirlenmesine ilişkin karar süreci nasıl işlemektedir? Bu karar doğrudan tek bir idari birim tarafından mı verilmektedir, yoksa belirli bir kurul, komisyon, teknik heyet veya değerlendirme mekanizması sonucunda mı oluşturulmaktadır?
- İhale kapsamına alınacak sahaların belirlenmesinde görev alan kurul, komisyon, teknik heyet veya idari birimler hangileridir? Bu yapıların oluşumu, görev tanımı ve çalışma usulleri hangi mevzuat hükümleriyle düzenlenmiştir?
- MAPEG tarafından ihale kapsamına alınan her bir saha için karar öncesinde teknik-jeolojik etüt, rezerv potansiyeli incelemesi, ekonomik fizibilite değerlendirmesi veya kamu yararı analizi yapılmakta mıdır? Yapılıyorsa bu çalışmalar hangi birimler tarafından yürütülmektedir?
- İhale kapsamına alınacak sahaların belirlenmesinde, söz konusu alanların tarım arazisi niteliği, mera vasfı, orman alanı içinde kalıp kalmadığı, su havzalarıyla ilişkisi, yerleşim yerlerine yakınlığı, kırsal üretim üzerindeki etkileri ve yerel toplulukların yaşam koşulları dikkate alınmakta mıdır?
- MAPEG tarafından ihaleye açılacak alanların belirlenmesinden önce bu alanlara ilişkin ekolojik, tarımsal ve sosyolojik saha araştırmaları veya etki değerlendirmeleri yapılmakta mıdır; yapılıyorsa bu çalışmalar hangi kurul, komisyon, kurum veya uzman ekipler tarafından yürütülmektedir?
- İhale kapsamına alınacak sahaların belirlenmesinde Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, Tarım ve Orman Bakanlığı, Devlet Su İşleri, ilgili valilikler, il tarım müdürlükleri, belediyeler veya diğer kamu kurumlarından görüş alınmakta mıdır? Alınıyorsa bu görüşler bağlayıcı mıdır?
- Son 5 yıl içinde MAPEG tarafından ihale kapsamına alınan maden sahalarının il bazında sayısı nedir? Bu sahaların kaç tanesi tarım arazileriyle, mera alanlarıyla, orman alanlarıyla, su havzalarıyla veya yerleşim alanlarına yakın bölgelerle çakışmaktadır?
- Bakanlığınız, MAPEG’in ihale kapsamına aldığı maden sahalarının belirlenmesine ilişkin süreçte kullanılan kriterleri, görev alan kurul ve komisyonları, hazırlanan teknik raporları ve çevresel-tarımsal-toplumsal etki değerlendirmelerini kamuoyuna açık ve denetlenebilir biçimde yayımlamayı planlamakta mıdır?
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ BAŞKANLIĞINA
Aşağıdaki soruların Tarım ve Orman Bakanı İbrahim YUMAKLI tarafından Anayasa’nın 98’inci ve İçtüzüğün 96’ncı ve 99’uncu maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim.
İbrahim AKIN
İzmir Milletvekili
Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü (MAPEG) tarafından son dönemde çok sayıda maden sahasının ihale edilmek üzere ilan edildiği, bu sahalardan bir bölümünün başvuru olmaksızın idarenin kararıyla ihale kapsamına alındığı anlaşılmaktadır. Bu tür kararlar yalnızca madencilik ruhsatlandırmasına ilişkin teknik-idari işlemler olmayıp; tarım arazileri, mera alanları, orman ekosistemleri, su havzaları, kırsal üretim ilişkileri ve yerel toplulukların yaşam koşulları üzerinde doğrudan etkiler yaratabilecek niteliktedir.
Bir alanın maden sahası olarak ihale kapsamına alınması, o alanın gelecekteki kullanım biçimini, tarımsal üretim kapasitesini, mera bütünlüğünü, orman varlığını, su kaynakları üzerindeki baskıyı ve kırsal nüfusun geçim ilişkilerini etkileyebilecek sonuçlar doğurmaktadır. Buna rağmen, MAPEG tarafından re’sen ihale kapsamına alınan sahaların belirlenmesi sürecinde Tarım ve Orman Bakanlığının veya bağlı/ilgili kurumlarının ne ölçüde devreye girdiği, bu alanlar hakkında önceden herhangi bir tarımsal, ekolojik, hidrolojik veya kırsal-toplumsal değerlendirme yapılıp yapılmadığı ve Bakanlığınızın bu süreçlerde bağlayıcı ya da yönlendirici bir rol oynayıp oynamadığı kamuoyu bakımından yeterince açık değildir.
Tarım arazilerinin korunması, mera alanlarının tahsisi ve sürdürülebilirliği, orman varlığının muhafazası, su kaynaklarının korunması ve kırsal üretim-ekoloji dengesinin gözetilmesi, Tarım ve Orman Bakanlığının doğrudan görev alanında yer almaktadır. Bu nedenle, çeşitli alanların madencilik amacıyla ihale kapsamına alınması gibi çok boyutlu karar süreçlerinde Bakanlığınızın hangi aşamada devreye girdiğinin, hangi kurumsal görüşleri verdiğinin ve hangi koruma ölçütlerini esas aldığının açıklığa kavuşturulması gerekmektedir.
Bu bağlamda;
- MAPEG tarafından ihale kapsamına alınan maden sahalarının belirlenmesi sürecinde Bakanlığınızdan veya bağlı kurumlarınızdan görüş alınmakta mıdır?
- İhaleye açılması planlanan sahaların tarım arazisi, mera, orman alanı veya su havzası niteliği taşıyıp taşımadığına ilişkin Bakanlığınızca ön inceleme yapılmakta mıdır?
- Bu sahalar hakkında Bakanlığınız veya bağlı kurumlarınız tarafından tarımsal, ekolojik, hidrolojik veya kırsal etkiler bakımından saha araştırması ya da teknik değerlendirme yapılmakta mıdır?
- Bakanlığınızca verilen görüşler tavsiye niteliğinde midir? Yoksa olumsuz görüş verilmesi halinde ilgili sahanın ihaleye açılması durdurulabilmekte midir?
- Son 5 yılda ihale kapsamına alınan sahalardan kaç tanesi tarım arazileri, mera alanları, orman alanları veya su havzalarıyla çakışmaktadır?
- Son 5 yılda Bakanlığınız, ihaleye açılması planlanan herhangi bir maden sahasına tarımsal, ekolojik, orman varlığı veya hidrolojik gerekçelerle olumsuz görüş vermiş midir? Vermiş ise bu görüşlere rağmen ihaleye açılan saha sayısı kaçtır?
- Bakanlığınız, ihaleye açılan maden sahalarına ilişkin görüşlerin, saha incelemelerinin ve teknik raporların kamuoyuna açık biçimde yayımlanmasını sağlayacak bir düzenleme yapmayı planlamakta mıdır?
Bir yanıt bırakın