Son g\u00fcnlerde hayvan haklar\u0131 ve hayvan katliam\u0131 konular\u0131 kamuoyunda yayg\u0131n bir \u015fekilde tart\u0131\u015f\u0131l\u0131yor. TBMM’de bu konunun t\u00fcm y\u00f6nleriyle ara\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 ve \u00e7\u00f6z\u00fcm \u00f6nerileri geli\u015ftirilmesi konusunda Meclis Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131na verdi\u011fimiz Ara\u015ft\u0131rma \u00d6nergesi metni a\u015fa\u011f\u0131dad\u0131r:<\/p>\n\n\n\n
\n<\/p>\nT\u00dcRK\u0130YE B\u00dcY\u00dcK M\u0130LLET MECL\u0130S\u0130 BA\u015eKANLI\u011eINA<\/strong>
\u00a0<\/strong>
Sokak hayvanlar\u0131 konusunda \u00f6zellikle son d\u00f6nemde giderek artan bir \u015fekilde tart\u0131\u015fmalar\u0131n y\u00fcr\u00fct\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc bilinmektedir. Sokak hayvanlar\u0131 ve hayvan haklar\u0131 konusu hem siyasi parti, hem de sivil toplum temsilcilerinin \u00f6nemli bir g\u00fcndem maddesi haline gelmi\u015f, konuyla ilgili farkl\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015fler ileri s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr.
T\u00fcrkiye kamuoyunda \u00f6zellikle son y\u0131llarda giderek artan bir \u015fekilde tart\u0131\u015f\u0131lan sokak hayvan\u0131 pop\u00fclasyonunun mevcut durumunun belirlenmesi, konunun sorun \u015fekline ula\u015fm\u0131\u015f boyutlar\u0131n\u0131n ortaya \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131, olu\u015fan sorunlara, hem toplum ya\u015fam\u0131n\u0131 hem de hayvan haklar\u0131n\u0131 ve t\u00fcm canl\u0131lar\u0131n ya\u015fam\u0131n\u0131 g\u00f6zetecek \u015fekilde ekolojik ve vicdani \u00e7\u00f6z\u00fcm \u00f6nerilerinin geli\u015ftirilmesi amac\u0131yla Anayasan\u0131n 98\u2019inci, T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi \u0130\u00e7 T\u00fcz\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn 104\u2019\u00fcnc\u00fc ve 105\u2019inci maddeleri gere\u011fince Meclis Ara\u015ft\u0131rmas\u0131 konusunda gere\u011fini arz ederim.
\u0130brahim AKIN<\/strong>
\u0130zmir Milletvekili<\/strong>
\u00a0<\/strong>
\u00a0<\/strong>
GEREK\u00c7E \u00d6ZET\u0130<\/strong>
Sokak hayvanlar\u0131 ve bu konuda ya\u015fanan sorunlara kar\u015f\u0131 al\u0131nacak \u00f6nlemler hakk\u0131nda kamuoyunda \u00f6teden beri s\u00fcregelen tart\u0131\u015fmalar bulunmaktad\u0131r. Ba\u015fta kentler olmak \u00fczere sokak hayvanlar\u0131n\u0131n artan pop\u00fclasyonu ve buna y\u00f6nelik \u00e7\u00f6z\u00fcm \u00f6nerileri konusunda ya\u015fanan g\u00f6r\u00fc\u015f ayr\u0131l\u0131klar\u0131 siyasi parti ayr\u0131m\u0131 g\u00f6zetmeksizin t\u00fcm kesimlerde tart\u0131\u015fmalara yol a\u00e7maktad\u0131r.
Sorun toplumsal hayat\u0131m\u0131zla ilgili oldu\u011fu kadar do\u011fal ya\u015fam ortamlar\u0131n\u0131 da ilgilendirdi\u011fi i\u00e7in ayn\u0131 zamanda bir ekosistem konusu haline gelmi\u015ftir. T\u00fcm ya\u015fam alanlar\u0131nda varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcren ve ekosistemin do\u011fal bir par\u00e7as\u0131 olan canl\u0131lar\u0131n, di\u011ferlerinin ya\u015famlar\u0131na zarar vermemesi gerekti\u011fi herkes\u00e7e kabul edilmesi gereken bir olgudur. \u0130nsanlar gibi sokak hayvanlar\u0131 da s\u00f6z konusu ekosistemin birer unsuru olarak varl\u0131klar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrme hakk\u0131na sahiptir. Bu ger\u00e7eklik, insanlar\u0131n ve di\u011fer canl\u0131lar\u0131n ya\u015famlar\u0131n\u0131 bir arada ve g\u00fcven i\u00e7inde s\u00fcrd\u00fcrmelerini zorunlu k\u0131l\u0131yor.
Sokak hayvanlar\u0131 konusunda g\u00fcn\u00fcbirlik ve dayatmac\u0131 tutumlar\u0131n sorunu \u00e7\u00f6zmeyece\u011fi, tam tersine mevcut durumu daha da kaotik hale getirece\u011fi ku\u015fkusuzdur. Bu nedenle sokak hayvanlar\u0131 konusuna, t\u00fcm kesimlerin ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 g\u00f6zetecek \u015fekilde geni\u015f bir perspektiften bakmak ve bu do\u011frultuda \u00e7\u00f6z\u00fcm \u00fcretmek gerekmektedir.
G\u00fcncel tart\u0131\u015fmalar\u0131n ya\u015fanmas\u0131n\u0131n temelinde k\u00f6pek pop\u00fclasyonunun art\u0131\u015f\u0131 yatmaktad\u0131r. 2004 y\u0131l\u0131nda \u00e7\u0131kar\u0131lan Hayvanlar\u0131 Koruma Kanunu ile meselenin tek \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc olan k\u0131s\u0131rla\u015ft\u0131rma i\u015flemi yerel y\u00f6netimlerin g\u00f6revi olarak d\u00fczenlenmi\u015f, ancak aradan ge\u00e7en 10 y\u0131la ra\u011fmen \u00e7o\u011fu belediye k\u0131s\u0131rla\u015ft\u0131rma \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 y\u00fcr\u00fctmek bir yana, ge\u00e7ici hayvan bak\u0131mevi ve rehabilitasyon merkezini dahi kuramam\u0131\u015ft\u0131r. 2021 y\u0131l\u0131nda Kanun\u2019da yap\u0131lan de\u011fi\u015fiklik ile n\u00fcfusu 25.000\u2019i a\u015fan il\u00e7e belediyelerinin ge\u00e7ici hayvan bak\u0131mevi ve rehabilitasyon merkezi kurmas\u0131 zorunlu hale getirilmi\u015fse de halen 1389 belediyenin yakla\u015f\u0131k olarak y\u00fczde yirmi be\u015finde bak\u0131mevi vard\u0131r.
5199 say\u0131l\u0131 Kanunla belediyelere verilen g\u00f6revler aras\u0131nda sokak hayvanlar\u0131n\u0131 rehabilite etmek ve k\u0131s\u0131rla\u015ft\u0131rmak yer almaktad\u0131r. Belediyelerin bu konudaki \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda son y\u0131llarda konuya kar\u015f\u0131 duyars\u0131zl\u0131\u011f\u0131n artt\u0131\u011f\u0131 ve bu durumla ilgili cayd\u0131r\u0131c\u0131 yapt\u0131r\u0131mlar\u0131n uygulanmam\u0131\u015f oldu\u011fu g\u00f6r\u00fclmektedir.
Bug\u00fcne kadar yap\u0131lm\u0131\u015f ara\u015ft\u0131rmalar, sokak hayvan\u0131 pop\u00fclasyonunu kontrol alt\u0131na alman\u0131n en etkili yolunun \u201ck\u0131s\u0131rla\u015ft\u0131rma ve geri b\u0131rakma\u201d oldu\u011funu a\u00e7\u0131k bir \u015fekilde ortaya koymaktad\u0131r.
Hayvanlar\u0131n katledilmesi, bar\u0131naklara kapat\u0131lmas\u0131, a\u00e7l\u0131\u011fa mahk\u00fbm edilerek \u00f6l\u00fcmlerine sebep olunmas\u0131 gibi y\u00f6ntemlerin sorunu \u00e7\u00f6zmeyece\u011fi a\u00e7\u0131kt\u0131r. Bu nedenle soruna t\u00fcm canl\u0131lar i\u00e7in daha adil, insani ve vicdani \u00e7\u00f6z\u00fcm \u00f6nerileri getirilmesi \u00f6nemli bir sorumluluktur. T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisinin bu sorumlulu\u011fu yerine getirmesini sa\u011flamak \u00fczere bir Ara\u015ft\u0131rma Komisyonu kurulmas\u0131 gerekmektedir.
\u00a0
\u00a0\u00a0
GEREK\u00c7E<\/strong>
Bug\u00fcn \u201cba\u015f\u0131bo\u015f hayvan\u201d olarak adland\u0131r\u0131lan canl\u0131lar aras\u0131nda en b\u00fcy\u00fck kesimi sokak k\u00f6pekleri olu\u015fturmaktad\u0131r. K\u00f6pekler, insanl\u0131\u011f\u0131n geli\u015fim s\u00fcrecinde evcille\u015ftirilen ilk hayvan t\u00fcr\u00fc olarak belirtilmektedir. Evcille\u015ftirilme tarihi en az 15 bin y\u0131l \u00f6ncesine kadar dayanan k\u00f6pekler,\u00a0 insanlar\u0131n \u00e7e\u015fitli gereksinimlerini kar\u015f\u0131lamak \u00fczere evcille\u015ftirerek besledikleri at, koyun, ke\u00e7i, inek, tavuk gibi hayvanlardan y\u00fczy\u0131llar \u00f6nce insanlar\u0131n ya\u015famlar\u0131na d\u00e2hil ettikleri canl\u0131 t\u00fcr\u00fcd\u00fcr.
\u0130nsan\u0131n evcille\u015ftirdi\u011fi ilk t\u00fcr olan k\u00f6peklerin, Anadolu ve Mezopotamya k\u00fclt\u00fcrlerinde de \u00f6nemli bir yeri vard\u0131r. Anadolu\u2019da y\u00fczy\u0131llardan beri var olan sokak hayvanlar\u0131 ile birlikte ya\u015fam prati\u011fi, insanl\u0131k tarihinde nadir g\u00f6r\u00fclen g\u00fczel \u00f6rneklerdendir. Bu pratik k\u00e2r ve menfaat ili\u015fkisi g\u00fcd\u00fclmeden sokak hayvanlar\u0131n\u0131n birer \u2018mahalle sakini\u2019 olarak ya\u015fama dahil edilmesi \u00fczerine \u015fekillenmi\u015ftir.
4 Haziran 2004 tarihinde T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisinde kabul edilen ve 1 Temmuz 2004 tarihinde y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe giren 5199 say\u0131l\u0131 \u201cHayvanlar\u0131 Koruma Kanunu\u201d<\/strong> hayvan haklar\u0131 konusunda \u00fclkemizde yap\u0131lan ilk d\u00fczenlemedir. Sonraki tarihlerde \u00e7e\u015fitli de\u011fi\u015fiklikler yap\u0131lm\u0131\u015f olmas\u0131na ra\u011fmen, s\u00f6z konusu Kanun, hayvan haklar\u0131n\u0131 koruma ad\u0131na ne yaz\u0131k ki yetersiz kalm\u0131\u015f, hayvanlara kar\u015f\u0131 k\u00f6t\u00fc muamele engellenememi\u015ftir. 5199 say\u0131l\u0131 Kanundaki yapt\u0131r\u0131mlar\u0131n yetersiz kalmas\u0131, yasan\u0131n cayd\u0131r\u0131c\u0131 olmas\u0131n\u0131 engellemekte ve \u00fclkemizde hayvanlara y\u00f6nelik \u015fiddetin g\u00fcndelik hayat\u0131n ola\u011fan bir par\u00e7as\u0131 gibi g\u00f6r\u00fcnmesine sebep olmaktad\u0131r. H\u00e2lbuki d\u00fcnyay\u0131 birlikte payla\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z hayvanlar, k\u00f6t\u00fc muameleden uzak bir ya\u015fam\u0131 hak etmektedirler.
1978 tarihli Hayvan Haklar\u0131 Evrensel Beyannamesinde<\/strong> hayvanlar s\u0131radan e\u015fyalardan ayr\u0131lm\u0131\u015f, hayvanlara hak izafe edilmi\u015ftir. Buna ra\u011fmen bug\u00fcnk\u00fc mevcut sistem hayvanlar\u0131 h\u00e2l\u00e2 birer e\u015fya gibi g\u00f6rmektedir.
\u00d6te yandan, 29.8.1996 tarihli ve 4177 say\u0131l\u0131 Kanunla onaylanmas\u0131 uygun bulunan Biyolojik \u00c7e\u015fitlilik S\u00f6zle\u015fmesi<\/strong>, 21.11.1996 tarihli ve 96\/8857 say\u0131l\u0131 Bakanlar Kurulu Karar\u0131yla onaylanm\u0131\u015f, 12.05.1997 tarihinde y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girmi\u015ftir. Bu s\u00f6zle\u015fme genel olarak bir yerdeki t\u00fcm bitki, hayvan ve mikroorganizma t\u00fcrlerini kapsayan biyolojik \u00e7e\u015fitlili\u011fin korunmas\u0131n\u0131 ama\u00e7lamaktad\u0131r.
T\u00fcrkiye\u2019de 2004 y\u0131l\u0131nda y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girmi\u015f olan 5199 Say\u0131l\u0131 Hayvanlar\u0131 Koruma Kanunu, eksiklikler ta\u015f\u0131makla birlikte konuyla ilgili ilk yasal d\u00fczenleme olmas\u0131 bak\u0131m\u0131ndan \u00f6nemlidir. Bu alanda yap\u0131lacak yasal d\u00fczenlemelerin bu kanunun eksik yanlar\u0131n\u0131 takviye etmeye y\u00f6nelik olmas\u0131 gerekirken, bug\u00fcn s\u00fcren tart\u0131\u015fmalar s\u0131ras\u0131nda, durumu bu kanunun \u00e7ok daha gerisine ta\u015f\u0131ma gayretinde olan kimi yakla\u015f\u0131mlar\u0131n g\u00f6r\u00fclmesi kayg\u0131 vericidir.
T\u00fcm eksikliklerine kar\u015f\u0131n 5199 Say\u0131l\u0131 Kanunun tam anlam\u0131yla uygulanmas\u0131 durumunda bile sokak hayvanlar\u0131 ile ilgili olumlu \u00f6nemli ad\u0131mlar at\u0131labilirdi. Oysa mevcut durumun b\u00f6yle olmad\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r.
\u00a05199 Say\u0131l\u0131 Kanun kapsam\u0131nda g\u00f6rev verilmi\u015f olan belediyelerin bu sorumluluklar\u0131n\u0131 ne \u00f6l\u00e7\u00fcde yerine getirmi\u015f olduklar\u0131 incelendi\u011finde k\u0131s\u0131rla\u015ft\u0131r\u0131lan ve a\u015f\u0131lanan hayvan say\u0131s\u0131nda 2017\u2019den sonra ciddi bir d\u00fc\u015f\u00fc\u015f oldu\u011fu g\u00f6r\u00fclmektedir.
5199 Say\u0131l\u0131 Kanun Kapsam\u0131nda k\u0131s\u0131rla\u015ft\u0131r\u0131lan hayvan say\u0131s\u0131<\/strong> 2017 y\u0131l\u0131nda 203 bin 905 iken, bu say\u0131 2018\u2019de 162 bin 612\u2019ye, 2019\u2019da ise 89 bin 872\u2019ye d\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fcr.
Yine ayn\u0131 Kanun kapsam\u0131nda a\u015f\u0131lanan hayvan say\u0131s\u0131<\/strong> 2017 y\u0131l\u0131nda 233 bin 98 iken bu say\u0131 2018\u2019de 197 bin783\u2019e, 2019\u2019da ise 101 bin 609\u2019a d\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fcr.
Bu durum, 5199 Say\u0131l\u0131 Kanun h\u00fck\u00fcmlerinin uygulanmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n veya en iyi olas\u0131l\u0131kla \u00e7ok s\u0131n\u0131rl\u0131 \u015fekilde uygulanm\u0131\u015f oldu\u011funun kan\u0131t\u0131d\u0131r.
5199 say\u0131l\u0131 Kanunun, kamu kurum ve kurulu\u015flar\u0131na y\u00fckledi\u011fi g\u00f6revlerin yerine getirilmesini sa\u011flamaya y\u00f6nelik cayd\u0131r\u0131c\u0131 \u00f6nlemlerin al\u0131nmad\u0131\u011f\u0131, yasal bir gereklilik olan kontrol, takip ve denetim g\u00f6revlerinin ilgili bakanl\u0131k taraf\u0131ndan yerine getirmedi\u011fi anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r. Bu durum, yerel y\u00f6netimlerin sahipsiz hayvanlar\u0131n rehabilitasyonu ve k\u0131s\u0131rla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 ile ilgili yeterli b\u00fct\u00e7e ve personel ay\u0131ramad\u0131\u011f\u0131n\u0131, e\u015f zamanl\u0131 ve yeterli say\u0131da k\u0131s\u0131rla\u015ft\u0131rma yapmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve bu nedenle hayvan say\u0131s\u0131n\u0131n s\u00fcrekli art\u0131\u015f g\u00f6sterdi\u011fini, t\u00fcm bunlar\u0131 takip, kontrol ve denetimle g\u00f6revli Tar\u0131m ve Orman Bakanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n da bu g\u00f6revlerini yerine getirmedi\u011fini g\u00f6stermektedir.
T\u00fcrkiye\u2019de giderek artan bi\u00e7imde sokak hayvanlar\u0131 ile ilgili toplum ve insanl\u0131k vicdan\u0131n\u0131 yaralayacak \u00f6neriler ifade edilmekte; \u201cuyutma\u201d<\/strong> ad\u0131 alt\u0131nda \u00e7ok say\u0131da sokak hayvan\u0131n\u0131n katledilmesinin yolunu a\u00e7acak y\u00f6ntemlerin kullan\u0131lmas\u0131 y\u00fcksek sesle dile getirilmektedir.
5199 Say\u0131l\u0131 Kanun \u00f6ncesinde \u00e7ok say\u0131da k\u00f6pek katliam\u0131 yap\u0131lm\u0131\u015f olmas\u0131na kar\u015f\u0131n sokak hayvan\u0131 pop\u00fclasyonu yine de kontrol alt\u0131na al\u0131namam\u0131\u015ft\u0131r. 1910 y\u0131l\u0131nda ger\u00e7ekle\u015fen ve tarihe \u2018Hay\u0131rs\u0131zada K\u00f6pek Katliam\u0131\u2019<\/strong> olarak ge\u00e7en uygulama, 80 bin k\u00f6pe\u011fin \u00f6l\u00fcm\u00fcyle sonu\u00e7lanm\u0131\u015f olmas\u0131na kar\u015f\u0131n sorunun \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcne hi\u00e7bir katk\u0131s\u0131 olmam\u0131\u015ft\u0131r. Yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmalar, sokak hayvan\u0131 pop\u00fclasyonunu kontrol alt\u0131na alman\u0131n en etkili yolunun, hayvanlar\u0131 katletmek de\u011fil, k\u0131s\u0131rla\u015ft\u0131rma ve geri b\u0131rakma <\/strong>oldu\u011funu a\u00e7\u0131k bir \u015fekilde ortaya koymaktad\u0131r.
Sokak hayvanlar\u0131 denildi\u011finde akla ilk gelenler, sokak k\u00f6pekleridir. Ba\u015fta k\u00f6pekler olmak \u00fczere sokak hayvanlar\u0131 ile ilgili kamuoyunda dile getirilen \u00e7e\u015fitli talepler \u00f6zetle \u015fu \u015fekilde s\u0131ralanabilir:
1- Sahipli ve sahipsiz t\u00fcm k\u00f6pekler k\u0131s\u0131rla\u015ft\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r. Elektronik olarak kay\u0131t alt\u0131na al\u0131nmal\u0131d\u0131r.<\/em>
2- Kedi ve k\u00f6pek sat\u0131\u015f\u0131 bu sorun bitinceye kadar yasaklanmal\u0131, kay\u0131tl\u0131 \u00fcretim \u00e7iftlikleri, k\u00f6pek \u0131rk dernekleri ve \u00fcreticileri, evde kedi k\u00f6pek besleyip do\u011furtanlar, \u00fclkeye ka\u00e7ak sokulan k\u00f6pekler, merdiven alt\u0131 ka\u00e7ak \u00fcreticiler ve bu k\u00f6pekleri pazara sunan pet-shoplara y\u00fcksek mebla\u011fl\u0131 yapt\u0131r\u0131mlar, gerekirse hapis cezalar\u0131 getirilmelidir. Belediyeler sahipli ve sahipsiz hayvanlar\u0131 k\u0131s\u0131rla\u015ft\u0131rmay\u0131 \u00fccretsiz yapmal\u0131d\u0131r.<\/em>
3- Tar\u0131m Bakanl\u0131\u011f\u0131 t\u00fcm veteriner odalar\u0131na fiyat listesi i\u00e7inde k\u0131s\u0131rla\u015ft\u0131rma ve t\u00fcm a\u015f\u0131lar i\u00e7in tavan fiyat<\/strong> uygulama zorunlulu\u011fu getirmelidir.<\/em>
4- T\u00fcm a\u015f\u0131lar, Belediyelerde ve \u0130l\u00e7e Tar\u0131m M\u00fcd\u00fcrl\u00fcklerinde g\u00f6revli veteriner hekimler taraf\u0131ndan \u00fccretsiz yap\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/em>
5- Merdiven alt\u0131 \u00fcreticilerin hayvanlar\u0131na el konularak bu hayvanlar k\u0131s\u0131rla\u015ft\u0131r\u0131l\u0131p sahiplendirilmelidir. Avc\u0131lara \u00f6zel stat\u00fc tan\u0131mlanmamal\u0131, av k\u00f6pekleri de k\u0131s\u0131rla\u015ft\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r. Evde \u00fcretim yasaklanmal\u0131d\u0131r.<\/em>
6- \u0130\u00e7i\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131na ba\u011fl\u0131 olan jandarman\u0131n hayvan polisi (HAYD\u0130) ve sivil toplum birlikte \u00e7al\u0131\u015fmal\u0131d\u0131r.<\/em>
7- Sivil toplumdan ba\u015fvuran ki\u015filer i\u00e7in \u0130\u00e7i\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131nca kurslar a\u00e7\u0131lmal\u0131 ve bu ki\u015filere sivil inisiyatif yetkisi verilmelidir.<\/em>
8- Halen valiliklere ba\u011fl\u0131 \u00e7al\u0131\u015fan ve i\u015flevsiz olan Hayvan Haklar\u0131 Kurulunun yerine her ilde valili\u011fe ba\u011fl\u0131 Hayvan Haklar\u0131 G\u00f6zleme Kurulu<\/strong> olu\u015fturulmal\u0131, bu kurulun en az yar\u0131s\u0131 sivil toplumdan olu\u015fmal\u0131d\u0131r.<\/em>
9- Yerli mamada KDV oran\u0131 %8\u2019e d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fclmelidir.<\/em>
10- Ankara, \u0130stanbul, \u0130zmir, Antalya, Bursa, Adana, Konya gibi n\u00fcfusu yo\u011fun illerde ve di\u011fer b\u00f6lgelerde hayvan hastaneleri kurulmal\u0131, ambulans sistemi getirilerek, sokak hayvanlar\u0131 \u00fccretsiz bak\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/em>
11- Yerli \u0131rklar; Anadolu \u00e7oban k\u00f6pek \u0131rklar\u0131, za\u011far(kopay) sultan taz\u0131s\u0131 ve \u00e7atal burun \u00f6zel \u00fcretime tabi olmal\u0131, \u00a0il veya il\u00e7e tar\u0131m m\u00fcd\u00fcrl\u00fckleri taraf\u0131ndan denetlenerek ihtiya\u00e7 sahiplerine talep ve kay\u0131t sistemi ile verilmelidir.<\/em>
12- K\u0131s\u0131rla\u015ft\u0131rma seferberli\u011fi esnas\u0131nda k\u0131rsal b\u00f6lgeler i\u00e7in mobil klinik \u00fcniteleri kurulmal\u0131d\u0131r.<\/em>
13- K\u0131s\u0131rla\u015ft\u0131rma seferberli\u011fi i\u00e7in sadece k\u0131s\u0131rla\u015ft\u0131rma konusunda uzman veteriner hekimler \u00e7al\u0131\u015fmal\u0131, kampanya i\u00e7in gezici birimler olu\u015fturularak, bu birimlerin \u00e7al\u0131\u015fmalar boyunca konaklama, bar\u0131nma ve di\u011fer ihtiya\u00e7lar\u0131 gittikleri yerlerdeki yerel y\u00f6neticiler taraf\u0131ndan kar\u015f\u0131lanmal\u0131d\u0131r.<\/em>
14- \u00d6zellikle hayvanlar\u0131n yerlerinin tespiti ve yakalanmas\u0131 konusunda hayvan severlerden ve sivil toplumdan yard\u0131m al\u0131nmal\u0131d\u0131r.<\/em>
15- K\u0131s\u0131rla\u015ft\u0131rma a\u015f\u0131lama ve yerinde ya\u015fatma s\u00fcreci konusunda; halk, e\u011fitimciler ve m\u00fclki idare bilgilendirilmeli; bu konuda \u00f6zellikle okullarda e\u011fitim verilmelidir.<\/em>
16- T\u00fcm k\u00f6peklerin a\u015f\u0131land\u0131\u011f\u0131 ve kay\u0131t alt\u0131na al\u0131nd\u0131klar\u0131 duyurulmal\u0131 k\u00f6peklerin \u00e7ip numaralar\u0131, muhtarlara zimmetlenen \u00e7ip okuma makinas\u0131 ile halka a\u00e7\u0131k olmal\u0131d\u0131r.<\/em>
17- D\u00fc\u015fk\u00fcn ve rehabilitasyona muhta\u00e7 hayvanlar\u0131n bak\u0131mlar\u0131 sivil topluma devlet deste\u011fi ile yapt\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r. Sivil toplum bunun payda\u015f\u0131 olmak istemektedir.<\/em>
18- Devlet kurumlar\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fan \u00f6zel g\u00f6rev k\u00f6pekleri denetimli \u00e7iftle\u015ftirilmeli ancak takibi yap\u0131lmal\u0131, g\u00f6rev k\u00f6pe\u011fi olacak yavrular devlet kurumlar\u0131na zimmetlendikten sonra kalanlar hayvan korumac\u0131lar taraf\u0131ndan k\u0131s\u0131rla\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131ktan sonra sahiplendirilmelidirler.<\/em>
Bug\u00fcne kadar bu konuda TBMM b\u00fcnyesinde \u00e7e\u015fitli \u00e7al\u0131\u015fmalar yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 da bilinmektedir. T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi 27. yasama d\u00f6neminde kurulan \u2018Hayvanlar\u0131n Haklar\u0131n\u0131n Korunmas\u0131 \u0130le Hayvanlara Eziyet Ve K\u00f6t\u00fc Muamelelerin \u00d6nlenmesi \u0130\u00e7in Al\u0131nmas\u0131 Gereken Tedbirlerin Belirlenmesi Amac\u0131yla Kurulan Meclis Ara\u015ft\u0131rmas\u0131 Komisyonu\u2019<\/strong> da sokak hayvanlar\u0131 konusunu ara\u015ft\u0131rm\u0131\u015f, \u00e7\u00f6z\u00fcm \u00f6nerilerini tart\u0131\u015fm\u0131\u015f ve 200 sayfal\u0131k bir rapor haz\u0131rlay\u0131p kamuoyu ile payla\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Raporun sunu\u015f b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde \u00a0\u201cGeli\u015fmi\u015f \u00fclkelerde sokaklarda hi\u00e7 hayvan bulunmad\u0131\u011f\u0131 gerek\u00e7esinden yola \u00e7\u0131karak sokak hayvanlar\u0131n\u0131n itlaf edilmesine yol a\u00e7acak bir d\u00fczenleme yap\u0131lmas\u0131 hayvanlar\u0131n ya\u015fam hakk\u0131n\u0131 ortadan kald\u0131rmak demektir. \u0130nsan\u0131n, hi\u00e7bir gerek\u00e7eyle bir t\u00fcr\u00fc ortadan kald\u0131rma karar\u0131na ya da yetkisine sahip olmad\u0131\u011f\u0131 kabul edilmelidir\u201d <\/em><\/strong>ifadeleri yer alm\u0131\u015f, sokak hayvanlar\u0131 pop\u00fclasyonunun kontrol alt\u0131na al\u0131nmas\u0131 konusunda ise, \u201cen etkili ve tek y\u00f6ntem \u00fcremenin engellenmesi, k\u0131s\u0131rla\u015ft\u0131rmad\u0131r\u201d<\/em><\/strong>\u00a0tespiti yap\u0131larak s\u00f6z konusu rapor o tarihte mecliste grubu bulunan t\u00fcm partilerin ortak imzas\u0131yla kabul edilmi\u015ftir. Ancak yap\u0131lacak k\u0131s\u0131rla\u015ft\u0131rma i\u015fleminin bir t\u00fcr\u00fcn soyk\u0131r\u0131m\u0131 a\u015famas\u0131na gelmemesi i\u00e7in \u015feffaf denetim y\u00f6ntemleri uygulanmas\u0131, konuyla ilgili s\u00fcrekli ve d\u00fczenli \u015fekilde kamuya a\u00e7\u0131k, ya da talebe d\u00f6n\u00fck bilgilendirmeler yap\u0131lmas\u0131 gerekmektedir.
Aradan ge\u00e7en 5 y\u0131ldan sonra, ba\u015fta baz\u0131 iktidar milletvekilleri olmak \u00fczere \u00e7e\u015fitli \u00e7evrelerce sokak hayvanlar\u0131n\u0131n ya\u015fam hakk\u0131n\u0131 ortadan kald\u0131rmay\u0131 hedefleyen insani ve vicdani olmayan \u00f6neriler y\u00fcksek sesle ifade edilmekte ve bu konuda kamuoyunda hayvanlara kar\u015f\u0131 d\u00fc\u015fmanca bir alg\u0131 olu\u015fturulmak istenmektedir. Sokak hayvanlar\u0131n\u0131n \u201cuyutma\u201d ad\u0131 alt\u0131nda \u00f6ld\u00fcr\u00fclmesini \u00e7\u00f6z\u00fcm olarak ileri s\u00fcren anlay\u0131\u015f, insani ve vicdani olmad\u0131\u011f\u0131 gibi ak\u0131lc\u0131 da de\u011fildir. Bug\u00fcne kadar yap\u0131lm\u0131\u015f hi\u00e7bir hayvan katliam\u0131n\u0131n hayvan pop\u00fclasyonunun art\u0131\u015f\u0131n\u0131 durduramad\u0131\u011f\u0131 unutulmamal\u0131d\u0131r.
T\u00fcm bu tart\u0131\u015fmalar \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda, T\u00fcrkiye\u2019deki sokak hayvan\u0131 pop\u00fclasyonuna ili\u015fkin mevcut durumun belirlenmesi, konunun sorun boyutuna ula\u015fm\u0131\u015f yanlar\u0131n\u0131n ortaya \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131, olu\u015fan sorunlara hem toplumun hem de di\u011fer canl\u0131lar\u0131n yarar\u0131n\u0131 g\u00f6zeten,\u00a0 t\u00fcm canl\u0131lar i\u00e7in ekolojik ve vicdani \u00e7\u00f6z\u00fcm \u00f6nerilerinin geli\u015ftirilmesi konusunda T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisinin inisiyatif almas\u0131 ve bunun gere\u011fini yerine getirmesi gerekmektedir.
\u00a0<\/cite><\/blockquote>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Son g\u00fcnlerde hayvan haklar\u0131 ve hayvan katliam\u0131 konular\u0131 kamuoyunda yayg\u0131n bir \u015fekilde tart\u0131\u015f\u0131l\u0131yor. TBMM’de bu konunun t\u00fcm y\u00f6nleriyle ara\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 ve \u00e7\u00f6z\u00fcm \u00f6nerileri geli\u015ftirilmesi konusunda Meclis […]<\/a><\/p>\n<\/div>","protected":false},"author":1,"featured_media":1045,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"footnotes":""},"categories":[14],"tags":[],"class_list":["post-1040","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-meclis-calismalari"],"aioseo_notices":[],"jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/ibrahimakin.net\/wp-content\/uploads\/2024\/06\/Hayvan-haklari-1.jpg","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ibrahimakin.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1040","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ibrahimakin.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ibrahimakin.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ibrahimakin.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ibrahimakin.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1040"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/ibrahimakin.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1040\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1048,"href":"https:\/\/ibrahimakin.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1040\/revisions\/1048"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ibrahimakin.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1045"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ibrahimakin.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1040"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ibrahimakin.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1040"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ibrahimakin.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1040"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}