{"id":1142,"date":"2024-08-20T11:26:51","date_gmt":"2024-08-20T11:26:51","guid":{"rendered":"https:\/\/ibrahimakin.net\/?p=1142"},"modified":"2024-08-20T11:26:54","modified_gmt":"2024-08-20T11:26:54","slug":"kayisi-ureticilerinin-magduriyetinin-giderilmesi-icin-bir-sey-yapip-yapmayacaklarini-tarim-ve-orman-bakanina-sorduk","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ibrahimakin.net\/index.php\/2024\/08\/20\/kayisi-ureticilerinin-magduriyetinin-giderilmesi-icin-bir-sey-yapip-yapmayacaklarini-tarim-ve-orman-bakanina-sorduk\/","title":{"rendered":"Kay\u0131s\u0131 \u00fcreticilerinin ma\u011fduriyetinin giderilmesi i\u00e7in bir \u015fey yap\u0131p yapmayacaklar\u0131n\u0131 tar\u0131m ve orman bakan\u0131na sorduk"},"content":{"rendered":"\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\">\n<p><strong>T\u00dcRK\u0130YE B\u00dcY\u00dcK M\u0130LLET MECL\u0130S\u0130 BA\u015eKANLI\u011eINA<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>A\u015fa\u011f\u0131daki sorular\u0131n <strong>Tar\u0131m ve Orman Bakan\u0131 \u0130brahim YUMAKLI <\/strong>taraf\u0131ndan Anayasa\u2019n\u0131n 98\u2019inci ve \u0130\u00e7t\u00fcz\u00fc\u011f\u00fcn 96\u2019nc\u0131 ve 99\u2019uncu maddeleri gere\u011fince yaz\u0131l\u0131 olarak cevapland\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 arz ederim.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>&nbsp; \u0130brahim AKIN<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u0130zmir Milletvekili<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>T\u00fcrkiye, d\u00fcnya kay\u0131s\u0131 \u00fcretiminde a\u00e7\u0131k arayla ilk s\u0131rada yer alan \u00fclkedir. T\u00dc\u0130K verilerine g\u00f6re 2023 y\u0131l\u0131nda T\u00fcrkiye&#8217;de 1 milyon 450 bin dekar alanda 750 bin ton kay\u0131s\u0131 \u00fcretilmi\u015ftir. BM G\u0131da ve Tar\u0131m \u00d6rg\u00fct\u00fc (FAO) verilerine g\u00f6re ise, 2022&#8217;de d\u00fcnyada 558 bin hektar alanda 3 milyon 863 bin ton kay\u0131s\u0131 \u00fcretilmi\u015f ve T\u00fcrkiye 803 bin tonla ilk s\u0131rada yer alm\u0131\u015ft\u0131r. T\u00fcrkiye\u2019yi 451 bin ton \u00fcretim miktar\u0131 ile \u00d6zbekistan\u2019\u0131n takip etti\u011fi g\u00f6r\u00fclmektedir.<\/p>\n\n\n\n<p>Tar\u0131m ve Orman Bakanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n yay\u0131nlad\u0131\u011f\u0131 <strong>2023 Y\u0131l\u0131 Kay\u0131s\u0131 \u00dcr\u00fcn Raporuna<\/strong> g\u00f6re 2021 y\u0131l\u0131nda d\u00fcnya kay\u0131s\u0131 \u00fcretim alanlar\u0131n\u0131n <strong>y\u00fczde 24,4\u2019\u00fcne<\/strong> sahip T\u00fcrkiye, d\u00fcnya kay\u0131s\u0131 \u00fcretiminin de <strong>y\u00fczde 22,4\u2019\u00fcn\u00fc<\/strong> sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131r. Ayn\u0131 rapora g\u00f6re d\u00fcnya kay\u0131s\u0131 \u00fcretiminde ikinci s\u0131rada yer alan \u00d6zbekistan ise, d\u00fcnya kay\u0131s\u0131 \u00fcretim alanlar\u0131n\u0131n sadece <strong>y\u00fczde 6,6\u2019s\u0131na<\/strong> sahip oldu\u011fu halde d\u00fcnya kay\u0131s\u0131 \u00fcretiminin <strong>y\u00fczde 11,9\u2019unu<\/strong> sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131r. Bu durum, T\u00fcrkiye\u2019deki kay\u0131s\u0131 veriminin \u00d6zbekistan\u2019a g\u00f6re <strong>neredeyse iki kat d\u00fc\u015f\u00fck<\/strong> oldu\u011funu g\u00f6stermektedir.<\/p>\n\n\n\n<p>FAO 2023 verilerine g\u00f6re, d\u00fcnya kay\u0131s\u0131 \u00fcreticisi \u00fclkelerin, \u00fcretici fiyatlar\u0131 s\u0131ralamas\u0131nda ise <strong>T\u00fcrkiye kg ba\u015f\u0131na 0,75 USD ile \u0130ran, Japonya, Yunanistan ve \u0130spanya\u2019n\u0131n ard\u0131ndan be\u015finci s\u0131rada<\/strong> yer alm\u0131\u015ft\u0131r. Ayn\u0131 FAO verilerinde g\u00f6re kay\u0131s\u0131 \u00fcretici fiyat\u0131n\u0131n, kilogram ba\u015f\u0131na \u0130ran\u2019da 5,32, Japonya\u2019da 4,12, Yunanistan\u2019da 1,26, \u0130spanya\u2019da ise 1,11 USD olarak ger\u00e7ekle\u015fti\u011fi belirtilmi\u015ftir. Bu durum, <strong>d\u00fcnyan\u0131n en fazla kay\u0131s\u0131 \u00fcreticisi ve ihracat\u00e7\u0131s\u0131 olan T\u00fcrkiye\u2019de kay\u0131s\u0131 \u00fcreticilerinin de\u011fil, arac\u0131 \u015firketlerin ve t\u00fcccar\u0131n kazan\u00e7l\u0131 \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131<\/strong> g\u00f6stermektedir.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u00fcrkiye\u2019deki kay\u0131s\u0131 \u00fcretiminin y\u00fczde 43,8\u2019i Malatya\u2019dan sa\u011flanmakta, sadece Malatya\u2019da yakla\u015f\u0131k 200 bin ki\u015fi kay\u0131s\u0131 tar\u0131m\u0131 ile ge\u00e7imini sa\u011flamaktad\u0131r. Malatya\u2019dan sonra Kahramanmara\u015f ve Hatay illeri kay\u0131s\u0131 \u00fcretiminden ikinci ve \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc s\u0131ray\u0131 almaktad\u0131rlar.<\/p>\n\n\n\n<p>Bilindi\u011fi gibi Hatay, Kahramanmara\u015f ve Malatya, <strong>6 \u015eubat depremlerinden<\/strong> en fazla etkilenen illerimiz olmu\u015ftu. \u00d6zellikle kay\u0131s\u0131 \u00fcretiminin merkezi olan Malatya ba\u015fta olmak \u00fczere, kay\u0131s\u0131 \u00fcreticileri, 6 \u015eubat depremlerinden b\u00fcy\u00fck zarar g\u00f6rm\u00fc\u015f, ellerindeki kay\u0131s\u0131 depolar\u0131 y\u0131k\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. Bu durum kar\u015f\u0131s\u0131nda kay\u0131s\u0131 \u00fcreticisinin elde etti\u011fi \u00fcr\u00fcn\u00fc sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir \u015fekilde depolama olana\u011f\u0131 kalmam\u0131\u015ft\u0131r. Kay\u0131s\u0131 t\u00fcccarlar\u0131 ve al\u0131c\u0131 \u015firketler, \u00fcreticinin ya\u015famakta oldu\u011fu bu zorlu\u011fu f\u0131rsata \u00e7evirmekte, elindeki \u00fcr\u00fcn\u00fc bozulmadan satmak isteyen kay\u0131s\u0131 \u00fcreticisine \u015firketlerin teklif etti\u011fi fiyat, \u00fcretim maliyetinin \u00e7ok alt\u0131nda kalmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Kay\u0131s\u0131 \u00fcreticisi, bir avu\u00e7 a\u00e7g\u00f6zl\u00fc t\u00fcccar\u0131n ve piyasada adeta tekel haline gelmi\u015f \u015firketlerin insafs\u0131zl\u0131\u011f\u0131na terk edilmi\u015f durumdad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>2023 y\u0131l\u0131ndaki fiyat piyasas\u0131nda \u0131skarta 40 TL, kesmelik 70 TL, elek alt\u0131 100 ila 120 TL, iyi mal ise 120 TL&#8217;den a\u00e7\u0131l\u0131\u015f yap\u0131lm\u0131\u015f, piyasan\u0131n oturmas\u0131 ile \u2018<strong>iyi mal\u2019<\/strong> olarak tabir edilen \u00fcr\u00fcn <strong>200 TL&#8217;ye sat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131<\/strong>. 2023 y\u0131l\u0131na g\u00f6re g\u00f6re mevsimlik i\u015f\u00e7i yevmiyeleri y\u00fczde 150 artarken, mazot, elektrik, sulama ve nakliye fiyatlar\u0131 gibi \u00fcretim maliyetleri enflasyona ba\u011fl\u0131 olarak birka\u00e7 kat artarken, 2024 y\u0131l\u0131nda t\u00fcccarlar\u0131n ve \u015firketlerin \u00fcreticiye teklif etti\u011fi kay\u0131s\u0131 fiyatlar\u0131 ge\u00e7ti\u011fimiz y\u0131la g\u00f6re d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f durumdad\u0131r. 2024 y\u0131l\u0131nda verilen fiyatlar, \u0131skarta 20 TL, kesmelik 40 TL, elek alt\u0131 70 TL, iyi mal ise 120 TL \u015feklindedir.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00dcstelik bu fiyatlarla al\u0131nacak \u00fcr\u00fcn i\u00e7in \u015firketin ve t\u00fcccarlar\u0131n yapaca\u011f\u0131 \u00f6deme de birka\u00e7 ay sonras\u0131na kadar sarkabilmektedir. Bu durumda, depremde depolar\u0131 y\u0131k\u0131lm\u0131\u015f olan ve o g\u00fcne kadarki t\u00fcm birikimini depremden sonra hayat\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrebilmek i\u00e7in harcam\u0131\u015f olan kay\u0131s\u0131 \u00fcreticisi elindeki \u00fcr\u00fcn\u00fc maliyetinin \u00e7ok alt\u0131na satmak zorunda b\u0131rak\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Yukar\u0131da \u00f6zetlenen durum, devlet kurumlar\u0131n\u0131n kay\u0131s\u0131 \u00fcreticisini desteklemesini, fiyat olu\u015fumunda adil bir piyasa olu\u015fmas\u0131n\u0131n sa\u011flamas\u0131n\u0131, di\u011fer bir\u00e7ok tar\u0131m \u00fcr\u00fcn\u00fc gibi kay\u0131s\u0131 i\u00e7in de taban fiyat uygulamas\u0131na ge\u00e7ilmesini, depremlerden kurtularak zar zor bir \u015fekilde hayat\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmeye \u00e7al\u0131\u015fan kay\u0131s\u0131 \u00fcreticilerinin \u015firketlerin insafs\u0131zl\u0131\u011f\u0131na terk dilmi\u015f olmaktan kurtar\u0131lmas\u0131n\u0131 gerektirmektedir.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Bu ba\u011flamda;<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ol class=\"wp-block-list\">\n<li>Kay\u0131s\u0131 \u00fcreticilerinin ya\u015famakta oldu\u011fu bu ve benzeri sorunlar hakk\u0131nda bakanl\u0131\u011f\u0131n\u0131z\u0131n bilgisi var m\u0131d\u0131r?<\/li>\n\n\n\n<li>Kay\u0131s\u0131 \u00fcreticisinin elindeki \u00fcr\u00fcn\u00fc maliyetinin alt\u0131nda satmak zorunda b\u0131rak\u0131lmas\u0131n\u0131 adil ve do\u011fru buluyor musunuz?<\/li>\n\n\n\n<li>Kay\u0131s\u0131 i\u00e7in de taban fiyat uygulamas\u0131na ge\u00e7meyi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyor musunuz?<\/li>\n\n\n\n<li>Bir avu\u00e7 \u015firketin ve t\u00fcccar\u0131n, depremden zar zor kurtulmu\u015f b\u00f6lgelerimizdeki kay\u0131s\u0131 \u00fcreticisinin zorluklar\u0131ndan yararlanmas\u0131na engel olacak m\u0131s\u0131n\u0131z?<\/li>\n\n\n\n<li>\u015eirketler taraf\u0131ndan maliyetin alt\u0131na d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fclen fiyatlar\u0131n \u00f6n\u00fcne ge\u00e7mek \u00fczere TMO taraf\u0131ndan fiyatlara al\u0131m m\u00fcdahalesinde bulunup destekleme al\u0131m\u0131 yap\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flayacak m\u0131s\u0131n\u0131z?<\/li>\n\n\n\n<li>Birim alandan elde edilen verimin art\u0131r\u0131lmas\u0131 i\u00e7in kay\u0131s\u0131 \u00fcreticilerine y\u00f6nelik bir eylem plan\u0131n\u0131z var m\u0131d\u0131r? Varsa bu plan\u0131n ayr\u0131nt\u0131lar\u0131n\u0131 kamuoyuna a\u00e7\u0131klamay\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyor musunuz?<\/li>\n\n\n\n<li>Sadece pazarlama a\u015famas\u0131nda de\u011fil, \u00fcretim girdilerini azaltmak ve kay\u0131s\u0131 \u00fcreticisini rahatlatmak amac\u0131yla ba\u015fta deprem b\u00f6lgeleri olmak \u00fczere bir s\u00fcbvansiyon politikan\u0131z var m\u0131d\u0131r? Varsa bunu kamuoyu ile payla\u015fmay\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyor musunuz?<\/li>\n<\/ol>\n<\/blockquote>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<div class=\"mh-excerpt\"><\/div>","protected":false},"author":1,"featured_media":1143,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"footnotes":""},"categories":[13],"tags":[],"class_list":["post-1142","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-soru-onergeleri"],"aioseo_notices":[],"jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/ibrahimakin.net\/wp-content\/uploads\/2024\/08\/kayisi.jpg","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ibrahimakin.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1142","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ibrahimakin.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ibrahimakin.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ibrahimakin.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ibrahimakin.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1142"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ibrahimakin.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1142\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1144,"href":"https:\/\/ibrahimakin.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1142\/revisions\/1144"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ibrahimakin.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1143"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ibrahimakin.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1142"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ibrahimakin.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1142"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ibrahimakin.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1142"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}