MALATYA KAYISI ÜRETİCİSİNİN KARŞI KARŞIYA OLDUĞU SORUNLARI TARIM VE ORMAN BAKANINA SORDUK

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ BAŞKANLIĞINA

Aşağıdaki soruların Tarım ve Orman Bakanı İbrahim YUMAKLI tarafından Anayasa’nın 98’inci ve İçtüzüğün 96’ncı ve 99’uncu maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını talep ederim.

İbrahim AKIN

İzmir Milletvekili

Türkiye, dünya kuru kayısı üretimi ve ihracatında lider konumda bulunmasına rağmen, özellikle Malatya’da faaliyet gösteren kayısı üreticileri son yıllarda artan üretim maliyetleri ile düşük alım fiyatları arasında sıkışmış durumdadır. Hasat döneminde işçilik, sulama, gübre, ilaç ve enerji giderlerinin önemli ölçüde artması üreticilerin finansman ihtiyacını büyütmektedir.

Kamuoyuna yansıyan haberlerde üreticiler; ürünlerini düşük fiyattan satmak istemedikleri hâlde, hasat sonunda mevsimlik tarım işçilerinin ücretlerini ve diğer borçlarını ödeyebilmek amacıyla mahsullerini tüccarlara satmak zorunda kaldıklarını ifade etmektedir. Üreticilerin beyanlarına göre tüccarlar da bu zorunlu nakit ihtiyacını fırsata çevirerek hasadın ilk dönemlerinde alım fiyatlarını düşük tutabilmektedir.

Üreticilerin kısa vadeli ve uygun maliyetli finansmana erişememesi nedeniyle ürününü bekletememesi, fiyat oluşumunda pazarlık gücünün tamamen aracılara geçmesine yol açmaktadır. Bu durum hem üretici gelirlerini azaltmakta hem de tarımsal üretimin sürdürülebilirliğini tehdit etmektedir.

Bu bilgiler doğrultusunda;

1. Malatya’da 2026 yılı kayısı hasadı döneminde üreticilerin ortalama üretim maliyeti Bakanlığınız tarafından hesaplanmış mıdır? Hesaplandıysa kilogram başına maliyet ne kadardır?
2. Bakanlığınızın verilerine göre 2026 yılı hasat döneminde üreticinin eline geçen ortalama yaş ve kuru kayısı fiyatı ne olmuştur?
3. Bakanlığınıza, kayısı üreticilerinin hasat döneminde düşük fiyat dayatıldığı ve piyasanın belirli alıcılar tarafından yönlendirildiği yönünde ulaşan şikâyet sayısı kaçtır?
4. Kayısı piyasasında rekabeti bozucu uygulamalar veya üretici aleyhine fiyat oluşumuna ilişkin Bakanlığınızın yaptığı herhangi bir inceleme bulunmakta mıdır?
5. Hasat döneminde mevsimlik tarım işçilerinin ücretlerini ödeyebilmek amacıyla ürününü düşük fiyattan satmak zorunda kalan üreticilere ilişkin Bakanlığınızın yaptığı bir etki analizi var mıdır?
6. Ziraat Bankası veya Tarım Kredi Kooperatifleri aracılığıyla kayısı üreticilerine yalnızca hasat dönemi işçilik giderlerinin karşılanmasına yönelik faizsiz ya da düşük faizli kısa vadeli işletme kredisi verilmesine ilişkin bir çalışma yürütülmekte midir?
7. Kayısı üreticilerinin ürünlerini lisanslı depolarda muhafaza ederek uygun piyasa koşullarını bekleyebilmelerine yönelik destek mekanizmalarının geliştirilmesi planlanmakta mıdır?
8. Bakanlığınız, dünya kuru kayısı üretiminde lider olan Türkiye’de üreticinin gelir kaybını önlemek amacıyla yeni bir taban fiyat, müdahale alımı veya gelir destekleme modeli üzerinde çalışma yürütmekte midir?