TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ BAŞKANLIĞINA
Aşağıdaki soruların Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktartarafından Anayasa’nın 98’inci ve İçtüzüğün 96’ncı ve 99’uncu maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim.
İbrahim AKIN
İzmir Milletvekili
4 Eylül 2026 tarihli ve 11738 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığına (TPAO) ait “Trakya Petrol ve Doğal Gaz Arama ve Üretim Projesi” kapsamında, ruhsat alanlarında ihtiyaç duyulan bazı taşınmazların acele kamulaştırılmasına karar verilmiştir. Karar; lokasyon alanları ve yolları, petrol ve doğal gaz boru hatları, enerji nakil hatları, üretim kampları, idari kampüs alanları ve depolama tesisleri gibi çok farklı altyapı unsurlarını kapsamaktadır.
2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu’nun 27’nci maddesinde düzenlenen acele kamulaştırma, istisnai bir yöntemdir. Danıştay kararlarında da Cumhurbaşkanınca aceleliğine karar verilen hallerde, olağan kamulaştırma yönteminden ayrılmayı gerektiren somut ve gerçek acelelik nedeninin bulunması gerektiği vurgulanmaktadır.
Acele kamulaştırmada temel konu yalnızca TPAO’nun belirli taşınmazlara ihtiyaç duyup duymadığı olamaz. Asıl sorun, henüz arama ve üretim faaliyetlerinin bütün teknik ve ekonomik sonuçları ortaya konulmadan, üretim alanlarının yanı sıra yolların, boru hatlarının, enerji nakil hatlarının, üretim kamplarının, idari tesislerin ve depolama alanlarının kurulmasına ilişkin taşınmaz ihtiyacının neden “acele” kabul edildiğidir.
Ergene Havzası yaklaşık 1,49 milyon hektarlık bir alanı kapsamakta, bunun yaklaşık 1,07 milyon hektarı tarım alanlarından oluşmaktadır. Havzada yeraltı suyu kaynakları üzerinde tarım, içme-kullanma ve sanayi kaynaklı yoğun bir kullanım baskısı bulunmaktadır. İklim değişikliğine bağlı sıcaklık artışı ve kuraklaşma eğilimi ise sulama ihtiyacını artırmaktadır.
Öte yandan Trakya’nın jeolojik yapısında yaklaşık 2.500-3.000 metre ve 3.700-5.000 metre derinliklerdeki şist formasyonlarında kaya gazı potansiyeline ilişkin çalışmalar bulunmaktadır. Kaya gazı üretiminin yüksek basınçlı su kullanımı, sondaj alanları, su ve atık su havuzları, yollar, boru hatları ve diğer yardımcı tesislerle birlikte değerlendirilmesi gerekmektedir. Dolayısıyla söz konusu acele kamulaştırmanın yalnızca birkaç sondaj kuyusuna ilişkin dar bir arazi ihtiyacı mı, yoksa daha geniş kapsamlı bir petrol/doğal gaz arama ve üretim altyapısının önünü açan bir uygulama mı olduğu kamuoyunca bilinmemektedir.
Özellikle su kaynaklarının sınırlı olduğu, yoğun tarımsal üretimin gerçekleştirildiği ve tarım alanlarının geçmiş yıllarda zaten çeşitli nedenlerle daraldığı Trakya’da, enerji üretimi amacıyla yapılacak arazi tahsislerinin tarım, su güvenliği, çevre ve yerel ekonomiye etkilerinin acele kamulaştırma kararından önce bütüncül biçimde değerlendirilmiş olması gerekmektedir.
Bu çerçevede;
- 11738 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı kapsamında acele kamulaştırma yöntemine başvurulmasını zorunlu kılan somut, teknik, ekonomik veya stratejik acelelik gerekçesi nedir? Olağan kamulaştırma usulünün uygulanması halinde projenin hangi aşaması, hangi somut nedenle ve ne kadar süreyle aksayacaktır?
- Acele kamulaştırma kararının alınmasına esas teşkil eden TPAO talebi, Bakanlık değerlendirmesi, teknik rapor, yatırım programı, proje takvimi ve diğer idari belgeler hangileridir? Bu belgelerde acele kamulaştırmayı zorunlu kılan hangi gerekçeler yer almaktadır?
- Karar kapsamında toplam kaç taşınmaz, kaç hektar alan ve kaç hak sahibi bulunmaktadır? Bu taşınmazların il, ilçe ve köy/mahalle bazında dağılımı nedir?
- Kamulaştırılması veya üzerinde daimi/geçici irtifak hakkı kurulması planlanan alanların ne kadarı I., II. ve III. sınıf tarım arazisi, diğer tarım arazisi, mera/otlak, orman, yerleşim alanı ve diğer arazi niteliğindedir? Bu dağılıma ilişkin parsel bazlı bir envanter hazırlanmış mıdır?
- 11738 sayılı Kararın ekindeki haritada ruhsat alanları geniş biçimde gösterilirken, acele kamulaştırmaya konu olacak somut taşınmazların/parsellerin tamamının kamuoyuna açık biçimde ilan edilmemesinin gerekçesi nedir? Hak sahiplerinin hangi taşınmazlarının hangi amaçla kullanılacağını önceden ve açık biçimde öğrenebilmesini sağlayacak bir liste yayımlanacak mıdır?
- Proje kapsamında yalnızca sondaj lokasyonlarının değil, yolların, petrol/doğal gaz boru hatlarının, enerji nakil hatlarının, üretim kamplarının, idari kampüslerin ve depolama tesislerinin de acele kamulaştırma kapsamına alınmasının gerekçesi nedir? Ticari üretim miktarı ve üretim sahalarının kesinleşmesinden önce bu altyapıların tamamı için taşınmaz ihtiyacının neden acil olduğu açıklanmış mıdır?
- Trakya’daki proje, geçmiş yıllarda yürütülen kaya gazı ve diğer konvansiyonel olmayan hidrokarbon arama çalışmalarıyla bağlantılı mıdır? Bağlantılı ise hangi ruhsat, sondaj, araştırma veya proje kapsamında bu faaliyetlerin devamı niteliğindedir?
- Projenin ihtiyaç duyacağı suyun hangi yerüstü veya yeraltı su kaynaklarından sağlanması planlanmaktadır? Ergene Havzası’nın mevcut su tahsisleri ve tarımsal sulama ihtiyacı dikkate alınarak proje su ihtiyacı için ayrı bir su bütçesi hazırlanmış mıdır?
- Sondaj ve üretim faaliyetlerinde kullanılacak suya hangi kimyasal maddelerin eklenmesi planlanmaktadır? Kullanılmış ve kirlenmiş suların toplanması, arıtılması, yeniden kullanılması ve bertaraf edilmesi için hangi tesisler kurulacaktır ve bu tesislerin taşınmaz ihtiyacı acele kamulaştırma kapsamına dahil midir?
- Proje kapsamında açılması planlanan toplam kuyu/sondaj sayısı, sondaj derinlikleri, kuyular arasındaki mesafe, üretim süresi ve hedeflenen yıllık petrol/doğal gaz miktarı nedir?
- TPAO’nun proje kapsamında kamulaştırdığı veya irtifak hakkı kurduğu taşınmazların, arama veya üretim faaliyetlerinin sona ermesi halinde eski kullanımına ve tarımsal niteliğine döndürülmesi nasıl sağlanacaktır?
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ BAŞKANLIĞINA
Aşağıdaki soruların Tarım ve Orman Bakanı İbrahim YUMAKLI tarafından Anayasa’nın 98’inci ve İçtüzüğün 96’ncı ve 99’uncu maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim.
İbrahim AKIN
İzmir Milletvekili
4 Eylül 2026 tarihli ve 11738 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile Trakya’da TPAO’nun petrol ve doğal gaz arama ve üretim faaliyetleri kapsamında bazı taşınmazların acele kamulaştırılmasına karar verilmiştir.
Acele kamulaştırma kararının yalnızca mülkiyet hakkı bakımından değil, tarımsal üretim, mera ve orman varlığı, su kaynakları ve gıda güvenliği bakımından da değerlendirilmesi gerekmektedir. Çünkü karar kapsamında sondaj lokasyonlarının yansıra bunlara ulaşım yollarının, boru hatlarının, enerji nakil hatlarının, üretim kamplarının ve depolama tesislerinin kurulması amacıyla taşınmazların mülkiyetinin alınması veya üzerlerinde irtifak hakkı kurulması da öngörülmektedir.
Trakya Türkiye’nin en önemli tarımsal üretim bölgelerinden biridir. Ergene Havzası’nda geniş bir tarımsal alan bulunmasına karşılık yeraltı ve yerüstü su kaynakları üzerindeki baskı yüksektir. Havzada sanayi, yerleşim ve tarımsal sulama aynı su kaynakları üzerinde yoğunlaşmaktadır. İklim değişikliği nedeniyle sıcaklıkların yükselmesi ve kuraklık baskısının artması da tarımsal sulama ihtiyacını daha kritik hale getirmektedir. Bu koşullarda enerji amacıyla gerçekleştirilecek acele kamulaştırmanın tarım arazilerinde doğrudan alan kaybının ötesinde etkileri bulunmaktadır. Yol, boru hattı, enerji hattı ve tesislerin tarım arazilerini bölmesi, küçük ve parçalı işletmelerin bütünlüğünün bozulması, sulama sistemlerinin etkilenmesi, mera ve orman alanlarının kullanıma açılması gibi etkiler de dikkate alınmalıdır.
Öte yandan kaya gazı üretimi ihtimali söz konusuysa, yüksek miktarda su kullanımı ve atık su yönetimi konusu tarım sektörü açısından çok daha önemli hale gelmektedir. Dolayısıyla Bakanlığın yalnızca kamulaştırılacak parsellerin tarımsal sınıfını belirlemesi yeterli olmayacak; acele kamulaştırmanın Trakya’nın tarımsal üretim kapasitesi ve su güvenliği üzerindeki toplam etkisini değerlendirmesi gerekecektir.
Bu çerçevede;
- 11738 sayılı Karar kapsamında acele kamulaştırmaya konu olacak taşınmazların toplam tarım alanı, mera/otlak alanı ve orman alanı miktarı nedir? Bu alanların il ve ilçe bazındaki dağılımı nedir?
- Kamulaştırma kapsamında kalan tarım arazilerinin arazi kullanım kabiliyeti sınıfları nelerdir? I., II. ve III. sınıf tarım arazilerinden kaç hektar alanın etkilenmesi beklenmektedir?
- Bakanlığınız tarafından acele kamulaştırma kararı öncesinde, söz konusu taşınmazların tarımsal üretim açısından stratejik önemi ve alternatif alan bulunup bulunmadığı değerlendirilmiş midir? Değerlendirme yapılmışsa hangi kriterler kullanılmıştır?
- Sondaj lokasyonları, yollar, boru hatları ve enerji nakil hatlarının tarım arazilerini parçalaması sonucunda ortaya çıkabilecek tarımsal bütünlük kaybı hesaplanmış mıdır?
- Kamulaştırma nedeniyle doğrudan kullanılmayacak olsa bile yollar, boru hatları, tesisler ve güvenlik alanları nedeniyle dolaylı olarak tarımsal üretim kabiliyeti azalacak alan hesaplanmış mıdır?
- Trakya’daki tarımsal üretimin önemli ölçüde yerüstü ve yeraltı su kaynaklarına bağlı olduğu dikkate alınarak, proje için kullanılacak suyun tarımsal sulama ile rekabet edip etmeyeceğine ilişkin bir su tahsis ve su bütçesi çalışması yapılmış mıdır?
- Ergene Havzası’nda yeraltı suyu rezervleri, mevcut tahsisler, tarımsal sulama ihtiyacı, içme-kullanma suyu ve sanayi kullanımı birlikte dikkate alınarak, proje nedeniyle yeraltı su seviyelerinde oluşabilecek değişim modellenmiş midir?
- Sondaj faaliyetlerinde kullanılacak suların ve ortaya çıkacak atık suların tarımsal sulama kaynaklarına karışması halinde oluşabilecek risklere karşı başlangıç su kalitesi ölçümleri ve sürekli izleme istasyonları kurulacak mıdır?
- Proje kapsamında açılacak sondaj kuyuları, su ve atık su havuzları, yollar ve diğer tesislerin tarım alanları üzerindeki etkilerini azaltmak amacıyla tarım arazilerinin mümkün olduğunca parçalanmasını önleyen alternatif güzergâh ve lokasyon çalışması yapılmış mıdır?
- Acele kamulaştırmaya konu taşınmazlar içinde büyük ova koruma alanı, mutlak tarım arazisi, özel ürün arazisi, dikili tarım arazisi veya benzeri özel koruma statüsüne sahip alanlar bulunmakta mıdır? Bulunuyorsa hangi alanlardır?
- Proje faaliyetlerinin sona ermesinden sonra kamulaştırılan tarım arazilerinin yeniden tarımsal üretime kazandırılabileceği konusunda Bakanlığınızın teknik değerlendirmesi nedir? Özellikle sondaj, betonlama, ağır araç trafiği, atık su havuzları ve altyapı hatları nedeniyle bozulan toprakların rehabilitasyonu için bağlayıcı bir program bulunmakta mıdır?
- Bakanlığınız, 11738 sayılı acele kamulaştırma kararının Trakya’nın tarımsal üretim kapasitesi, su güvenliği ve gıda arz güvenliği bakımından kamu yararı oluşturup oluşturmadığını değerlendirmiş midir? Değerlendirilmişse bu değerlendirmede enerji üretimi ile tarımsal üretim ve su güvenliği arasındaki fırsat maliyeti nasıl hesaplanmıştır?
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ BAŞKANLIĞINA
Aşağıdaki soruların Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat KURUMtarafından Anayasa’nın 98’inci ve İçtüzüğün 96’ncı ve 99’uncu maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim.
İbrahim AKIN
İzmir Milletvekili
4 Eylül 2026 tarihli ve 11738 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile TPAO’nun Trakya’daki petrol ve doğal gaz arama ve üretim projesi kapsamında bazı taşınmazların acele kamulaştırılması kararlaştırılmıştır. Kararın kapsamı yalnızca sondaj yapılacak alanlarla sınırlı değildir. Lokasyon alanları ve yolları, petrol ve doğal gaz boru hatları, enerji nakil hatları, üretim kampları, idari kampüsler ve depolama tesisleri de acele kamulaştırma kapsamında bulunmaktadır.
Trakya, yoğun tarımsal üretim, yerleşim ve sanayileşmenin aynı alan ve su kaynakları üzerinde toplandığı bir bölgedir. Ergene Havzası’nın su kaynakları üzerindeki baskı, iklim değişikliğinin neden olduğu kuraklaşma ve tarımsal sulama ihtiyacındaki artış çevresel değerlendirmeyi daha da önemli hale getirmektedir.
Ayrıca bölgede derin jeolojik formasyonlarda kaya gazı potansiyeline ilişkin çalışmalar bulunması nedeniyle, projenin konvansiyonel doğal gaz/petrol aramasının ötesinde bir üretim yöntemini kapsayıp kapsamadığının da açıklığa kavuşturulması gerekmektedir.
Özellikle önem taşıyan husus, acele kamulaştırmanın çevresel değerlendirmeden önce veya çevresel değerlendirme tamamlanmadan fiilen arazi kullanımını geri dönüşü zor bir noktaya taşıyıp taşımadığıdır. Acele kamulaştırmanın varlığı, hiçbir şekilde ÇED ve diğer çevre mevzuatından doğan yükümlülükleri ortadan kaldırmamalıdır.
Bu çerçevede;
- 11738 sayılı Karar kapsamında acele kamulaştırılması öngörülen taşınmazların tamamını kapsayan proje için ÇED süreci başlatılmış mıdır? Başlatılmışsa hangi tarihte, hangi proje tanımı üzerinden ve hangi kapsamda başlatılmıştır?
- 11738 sayılı acele kamulaştırma kararının alınması sırasında Bakanlığınızın ÇED durumu, çevresel riskler ve proje alanlarının hassasiyetine ilişkin görüşü alınmış mıdır? Alınmışsa bu görüşte acele kamulaştırmayı etkileyen hangi değerlendirmeler yapılmıştır?
- Sondaj ve üretim faaliyetlerinde kullanılacak suyun miktarı, kaynağı ve niteliği ile oluşacak üretim/atık sularının kimyasal içeriği, depolanması, taşınması, arıtılması ve nihai bertarafı için hangi standartlar uygulanacaktır?
- Kullanılmış sondaj ve üretim sularının tarım alanlarına, yeraltı sularına veya yüzeysel su kaynaklarına karışmasını önlemek amacıyla kaçak tespiti, sızdırmazlık, sürekli izleme ve bağımsız denetim mekanizmaları kurulacak mıdır?
- Sondaj kuyularının bulunduğu alanlarda ve boru hatları güzergâhlarında metan sızıntısı, hava kalitesi, toprak kalitesi ve yeraltı suyu kalitesinin faaliyet öncesi ve faaliyet sonrası karşılaştırılabilmesi için ölçüm sistemi kurulacak mıdır?
- Trakya’nın farklı noktalarında birden fazla sondaj, yol, boru hattı, enerji nakil hattı ve tesisin oluşturacağı kümülatif çevresel etki için havza ölçeğinde bir değerlendirme yapılacak mıdır? Yoksa her tesis ve sondaj kendi sınırları içinde mi değerlendirilecektir?
- Acele kamulaştırma kapsamında alınacak taşınmazların bir bölümünün daha sonra proje dışında kalması halinde, kamulaştırılmış veya üzerinde irtifak hakkı kurulmuş arazilerin kullanım ve mülkiyet durumu ne olacaktır? Kullanılmayan arazilerin maliklerine iadesine ilişkin bir mekanizma öngörülmüş müdür?
Bir yanıt bırakın