TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ BAŞKANLIĞINA
Aşağıdaki soruların Tarım ve Orman Bakanı İbrahim YUMAKLI tarafından Anayasa’nın 98’inci ve İçtüzüğün 96’ncı ve 99’uncu maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim.
İbrahim AKIN
İzmir Milletvekili
Muğla ili, Milas ilçesi sınırları içerisinde yer alan toplam 120 parselde bulunan 5.093 adet zeytin ağacının, yapılan idari işlemler ve uzman heyet raporları doğrultusunda YK Enerji şirketine ait linyit işletme sahalarının genişletilmesi amacıyla Bağdamlar Mahallesi’ndeki parsellere (209/1, 209/2, 210/1, 211/1, 211/2, 211/4, 211/5 vb.) taşınmasının planlandığı ve taşındığı anlaşılmaktadır. Taşıma işleminin, maden ruhsat sahası ile bağlantılı olarak özel bir şirket lehine gerçekleştirildiği ve bu kapsamda zeytinlik alanların yer değiştirmesine izin verildiği görülmektedir.
Ancak 3573 sayılı Zeytinciliğin Islahı ve Yabanilerinin Aşılattırılması Hakkında Kanun’un 20’nci maddesi açık biçimde zeytinlik sahalarının korunmasını düzenlemekte; zeytinliklerin vegetatif ve generatif gelişimini olumsuz etkileyecek tesislerin bu alanlara en az 3 kilometre mesafede kurulmasını zorunlu kılmaktadır. Buna rağmen, taşınması planlanan zeytin ağaçlarının dikileceği Bağdamlar Mahallesi’ndeki parsellerin, mevcut Yeniköy Termik Santrali’ne yalnızca 300 ila 850 metre mesafede olduğu görülmektedir.
Bu durum, mevzuatın lafzı korunuyor görünse de özünün işlevsiz hale getirildiğini; zeytinliklerin korunmasına yönelik normların dolanıldığına işaret etmektedir. Ayrıca taşınan zeytin ağaçlarının adaptasyonu, verimliliği ve ekosistem bütünlüğü üzerindeki etkiler de bilimsel açıdan ciddi soru işaretleri doğurmaktadır. Tarımsal üretim alanlarının enerji ve madencilik faaliyetleri karşısında korunmasına ilişkin kamusal sorumluluk da bu bağlamda tartışmalı hale gelmektedir.
Bu bağlamda;
- Taşınmasına izin verilen 5.093 adet zeytin ağacının bulunduğu alanların toplam büyüklüğü nedir ve bu alanların ne kadarı zeytinlik arazi statüsündedir?
- Söz konusu zeytin ağaçlarının taşınmasına izin verilmesine dayanak oluşturan bilimsel raporlar hangi kurumlar tarafından hazırlanmıştır ve bu raporların kamuoyuyla paylaşılmama gerekçesi nedir?
- Taşınacak zeytin ağaçlarının yeni dikileceği alanların, zeytin yetiştiriciliği açısından uygunluğunu gösteren toprak, mikroklima ve su rejimi analizleri yapılmış mıdır? Yapıldıysa sonuçları nelerdir?
- 3573 sayılı Kanun’un 20’nci maddesinde öngörülen 3 kilometrelik mesafe kuralı dikkate alındığında, zeytin ağaçlarının 300–850 metre mesafedeki bir alana taşınmasının mevzuata uygunluğu nasıl değerlendirilmiş midir?
- 3573 sayılı Kanun’un 20’nci maddesinde öngörülen 3 kilometrelik mesafe kuralı dikkate alındığında, zeytin ağaçlarının 300–850 metre mesafedeki bir alana taşınması için kurumlardan 3573 sayılı Kanun’un 20’nci maddesi gereğince görüş alınmış mıdır?
- 3573 Sayılı Kanun’un 20. maddesinde yer alan “3 kilometre mesafe” kuralı, tesisin zeytinliğe gelmesi durumunda korunurken; zeytinliğin tesise (termik santral) götürülmesi durumunda neden yok sayılmaktadır?
- Zeytin ağaçlarının taşınması sonrası verim kaybı, kuruma oranı ve ekonomik zarar öngörüsüne ilişkin Bakanlıkça hazırlanmış bir etki analizi var mıdır?
- Zeytinlik alanların madencilik ve enerji projeleri karşısında korunmasına yönelik Bakanlığın güncel politika ve denetim mekanizmaları nelerdir?
- Bu işlemle birlikte zeytinlik alan haline gelen parsellerin statülerinde bir değişiklik yapılmış mıdır?
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ BAŞKANLIĞINA
Aşağıdaki soruların Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktartarafından Anayasa’nın 98’inci ve İçtüzüğün 96’ncı ve 99’uncu maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim.
İbrahim AKIN
İzmir Milletvekili
Muğla ili, Milas ilçesi sınırları içerisinde yer alan toplam 120 parselde bulunan 5.093 adet zeytin ağacının, yapılan idari işlemler ve uzman heyet raporları doğrultusunda YK Enerji şirketine ait linyit işletme sahalarının genişletilmesi amacıyla Bağdamlar Mahallesi’ndeki parsellere (209/1, 209/2, 210/1, 211/1, 211/2, 211/4, 211/5 vb.) taşınmasının planlandığı anlaşılmaktadır.
Taşıma işleminin, maden ruhsat sahası ile bağlantılı olarak özel bir şirket lehine gerçekleştirildiği ve bu kapsamda zeytinlik alanların yer değiştirmesine izin verildiği görülmektedir. Bu çerçevede, enerji üretimi adına tarımsal alanların yer değiştirmeye zorlanması, sürdürülebilirlik ilkeleriyle ve kamu yararıyla bağdaşmamaktadır. Bu durum, enerji üretimi ve madencilik faaliyetleri ile tarımsal üretim alanları arasındaki çelişkinin derinleştiğini göstermektedir.
Özellikle Yeniköy Termik Santrali’nin faaliyet alanı ile taşınması planlanan zeytinlik alanlar arasındaki mesafenin 300 ila 850 metre arasında olması, enerji üretim tesislerinin çevresel etkilerinin tarım alanları üzerindeki baskısını artırmaktadır. Termik santrallerin neden olduğu hava kirliliği, asit yağmurları, partikül madde ve ağır metal birikimi gibi etkilerin zeytin üretimi üzerindeki olumsuz sonuçları bilimsel olarak ortaya konmuştur.
Maden sahasını genişletmek amacıyla sökülen ağaçların, yine enerji tesisinin kirletici etkisinin en yoğun olduğu “ölüm çukuruna” taşınması, kamu yararı ilkesiyle bağdaşmamaktadır. 3573 sayılı Zeytincilik Kanunu’nun getirdiği koruma kalkanı, maden ruhsat sahibi şirketin ticari faaliyetlerini kolaylaştırmak adına baypas edilmektedir. Ayrıca, daha önce Bakanlığınızca verilen cevaplarda (Aralık 2025) 151 adet ağaçtan bahsedilirken, bugün rakamın 5.093’e çıkması projenin büyüklüğünü ve yaratacağı tahribatın boyutunu göstermektedir.
Bu çerçevede, enerji üretimi adına tarımsal alanların yer değiştirmeye zorlanması, sürdürülebilirlik ilkeleriyle ve kamu yararıyla bağdaşmamaktadır.
Bu bağlamda;
- Enerji güvenliği gerekçesiyle zeytinliklerin taşınmasına izin verilirken, bu ağaçların termik santralin emisyon etki alanına (3 km’den çok daha yakın bir mesafeye) taşınması Bakanlığınızın “sürdürülebilir madencilik” ilkeleriyle örtüşmekte midir?
- Yeniköy Termik Santrali’ne 300 metre mesafedeki bir alanda dikilecek olan zeytin ağaçlarının, santralden çıkan küle, toza ve kükürt dioksit oranlarına dayanabileceğine dair Bakanlığınız elinde bağımsız bir teknik rapor mevcut mudur?
- Zeytinliklerin santral yakınındaki alanlara taşınmasının, santral faaliyetleriyle uyumlu olduğuna dair Bakanlıkça hazırlanmış bir değerlendirme raporu var mıdır?
- Maden Kanunu’nun 46. maddesi kapsamında, ruhsat sahibi şirketin zeytinleri taşıyacağı alanın “zeytinciliğe uygunluğu” denetlenirken, sadece toprak yapısına mı bakılmıştır? Hava kalitesi ve santral yakınlığı neden bir engel olarak görülmemiştir?
- Aralık 2025 tarihli Bakanlık yazınızda onaylanan projede 151 adet zeytin ağacı olduğu belirtilmişti. Bugün 5.093 ağacın taşınması gündemdedir. Bu sayısal artışın sebebi nedir? Proje kapsamı mı genişletilmiştir yoksa yeni parseller mi dahil edilmiştir?
- 7554 sayılı Kanun’un 19. maddesi kapsamında, söz konusu termik santraller için bugüne kadar bir “Üretim Tesisi Uygunluk Belgesi” düzenlenmiş midir? Eğer düzenlenmediyse, zeytinliklerin taşınması işlemi hangi hukuki statüyle meşrulaştırılmaktadır?
- Bakanlık, enerji projeleri ile tarım alanları arasındaki çatışmaları azaltmak için hangi planlama ve denetim mekanizmalarını uygulamaktadır?
- 3573 sayılı Kanun’un 20’nci maddesinde öngörülen 3 kilometrelik mesafe kuralı dikkate alındığında, zeytin ağaçlarının 300–850 metre mesafedeki bir alana taşınması için kurumlardan 3573 sayılı Kanun’un 20’nci maddesi gereğince görüş alınmış mıdır?
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ BAŞKANLIĞINA
Aşağıdaki soruların Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat KURUMtarafından Anayasa’nın 98’inci ve İçtüzüğün 96’ncı ve 99’uncu maddeleri gereğince yazılı olarak cevaplandırılmasını arz ederim.
İbrahim AKIN
İzmir Milletvekili
Muğla ili, Milas ilçesi sınırları içerisinde yer alan toplam 120 parselde bulunan 5.093 adet zeytin ağacının, yapılan idari işlemler ve uzman heyet raporları doğrultusunda YK Enerji şirketine ait linyit işletme sahalarının genişletilmesi amacıyla Bağdamlar Mahallesi’ndeki parsellere (209/1, 209/2, 210/1, 211/1, 211/2, 211/4, 211/5 vb.) taşınmasının planlandığı anlaşılmaktadır. Taşıma işleminin, maden ruhsat sahası ile bağlantılı olarak özel bir şirket lehine gerçekleştirildiği ve bu kapsamda zeytinlik alanların yer değiştirmesine izin verildiği görülmektedir.
Muğla ili Milas ilçesinde bulunan zeytinlik alanların, termik santral ve madencilik faaliyetleri kapsamında taşınmasına izin verilmesi; çevresel etki değerlendirme süreçlerinin etkinliği ve mevzuata uygunluğu açısından ciddi tartışmalar doğurmaktadır.
Ancak 3573 sayılı Zeytinciliğin Islahı ve Yabanilerinin Aşılattırılması Hakkında Kanun’un 20’nci maddesi açık biçimde zeytinlik sahalarının korunmasını düzenlemekte; zeytinliklerin vegetatif ve generatif gelişimini olumsuz etkileyecek tesislerin bu alanlara en az 3 kilometre mesafede kurulmasını zorunlu kılmaktadır. Buna rağmen, taşınması planlanan zeytin ağaçlarının dikileceği Bağdamlar Mahallesi’ndeki parsellerin, mevcut Yeniköy Termik Santrali’ne yalnızca 300 ila 850 metre mesafede olduğu görülmektedir.
Zeytinliklerin taşınacağı alanların Yeniköy Termik Santrali’ne 300 ila 850 metre mesafede bulunması, hava kirliliği, toprak kirliliği ve ekosistem tahribatı açısından önemli riskler barındırmaktadır. Bu durum, yalnızca tarımsal üretimi değil, aynı zamanda bölgedeki biyolojik çeşitliliği ve halk sağlığını da doğrudan etkilemektedir.
Çevresel etki değerlendirme süreçlerinin, projelerin gerçek etkilerini ortaya koymak yerine, uygulamaların önünü açan formalitelere dönüşmesi halinde kamu yararı ilkesi zedelenmektedir. Bu nedenle söz konusu işlemin çevresel boyutunun şeffaf biçimde incelenmesi gerekmektedir.
Bu bağlamda;
- Yeniköy Termik Santrali’nin çevresel etkilerine ilişkin son 5 yılda yapılan denetim sayısı ve tespit edilen ihlaller nelerdir?
- Santral çevresindeki hava kalitesi ölçüm sonuçları ölçülmekte midir? Ölçülmekteyse son 5 yıl için nedir?
- Zeytinliklerin taşınacağı alanlarda toprak ve hava kalitesine ilişkin güncel ölçümler yapılmış mıdır?
- Bu işlem kapsamında biyolojik çeşitlilik kaybına ilişkin bir değerlendirme yapılmış mıdır?
- Bakanlık, benzer projelerde çevresel etkilerin azaltılması için hangi tedbirleri uygulamaktadır?
- 3573 sayılı Kanun’un 20’nci maddesinde öngörülen 3 kilometrelik mesafe kuralı dikkate alındığında, zeytin ağaçlarının 300–850 metre mesafedeki bir alana taşınması için kurumlardan 3573 sayılı Kanun’un 20’nci maddesi gereğince görüş alınmış mıdır?
Bir yanıt bırakın